Nuh’un Gemisi dergisinin 5 Nisan 1950 sayısında başlattığı destek, Nazım Hikmet’in Üsküdar Cezaevi’nde başladığı açlık greviyle büyüdü. Aydınlar, öğrenciler, dergilerin katıldığı kampanya, şairin 15 Temmuz 1950’de çıkan genel afla özgürlüğüne kavuşmasına uzanan sürecin simgelerinden biri oldu.
Nazım Hikmet’in özgürlüğü için 1950 yılında başlatılan kampanya, dönemin basını, aydınları ve öğrenci çevreleri arasında geniş yankı uyandırdı. Gercekedebiyat.com’da Selim Esen imzasıyla yayımlanan yazıda, 5 Nisan 1950 tarihli Nuh’un Gemisi dergisinin 23. sayısında yapılan çağrının bu sürecin dönüm noktalarından biri olduğu anlatıldı.
Dergi, kapağından yaptığı çağrıda “Memleketin büyük evladı Nazım Hikmet kurtarılmalıdır” sözleriyle kamuoyuna seslendi. Yazıda, Nazım Hikmet’in 1938 yılında iki ayrı askeri mahkemede, askeri şahısları itaatsizliğe teşvik ve isyana yönlendirme suçlamalarıyla toplam 28 yıl 4 ay ağır hapis cezasına çarptırıldığı, davaların ise ciddi delillere dayanmadığı vurgulandı. 
1950 yılına gelindiğinde 13 yıldır cezaevinde bulunan Nazım Hikmet, adalet arayışını sürdürmek amacıyla 8 Nisan’da Üsküdar Cezaevi’nde açlık grevine başladı. Yazıya göre bu grev, yalnızca bireysel bir direniş değil, aynı zamanda siyasi anlamda kamuoyuna yapılmış güçlü bir çağrıydı.
TKP tarafından desteklenen ve Abidin Dino yönetimindeki Nuh’un Gemisi mizah dergisi de bu süreçte kampanyanın öncülerinden biri oldu. Dergi, Nazım Hikmet’in özgürlüğü için bütün sanatseverleri, hukukçuları, üniversite hocalarını, öğrencileri, gençlik derneklerini, meslek kuruluşlarını ve sendikaları harekete geçmeye çağırdı.
AÇLIK GREVİ
Açlık grevi sürerken Nazım Hikmet’in avukatı Mehmet Ali Sebük’ün Ankara’da çeşitli temaslarda bulunduğu, Başbakan Yardımcısı Nihat Erim ve Adalet Bakanı Fuat Sirmen ile görüştüğü, ayrıca Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’den randevu aldığı aktarıldı. Bu girişimlerin ardından Nazım Hikmet, 8 Nisan’da başladığı açlık grevini 10 Nisan’da geçici olarak erteledi. Ancak girişimlerden sonuç çıkmayınca 2 Mayıs’ta yeniden açlık grevine başladı.
Bu süreçte kampanya daha da büyüdü. Nuh’un Gemisi hakkında kovuşturma açıldı. İstanbul Yüksek Tahsil Gençlik Derneği’nin “Nazım Hikmet’i Kurtarınız” başlıklı bildirisi nedeniyle 30 kişi gözaltına alındı, bazı destekçilerin açlık grevine başladığı bildirildi. Hür Gençlik dergisi ile Nazım Hikmet dergisi de kampanyaya katıldı. Nazım Hikmet dergisi, ilk sayısında “Nazım Hikmet Öldürülmek İsteniyor” başlığıyla çıktı. Açlık grevinin 12. gününde fenalaşan Nazım Hikmet ise Cerrahpaşa Hastanesi’ne kaldırıldı.
Yazıda, Demokrat Parti’nin seçimleri kazanmasıyla siyasal iklimin değiştiği ve Nazım Hikmet için başlatılan kampanyanın aydın çevrelerinde daha geniş destek gördüğü belirtildi. Sonunda Meclis’in çıkardığı genel af ile Nazım Hikmet, 15 Temmuz 1950’de özgürlüğüne kavuştu.
MTTB KARŞI ÇIKTI
Ancak affa karşı çıkan çevreler de vardı. Milli Türk Talebe Birliği, Nazım Hikmet’in serbest bırakıldığı gün yayımladığı bildiride karara sert tepki gösterdi. Bildiride, komünist çevrelerin bu gelişmeyi bir zafer olarak gördüğü savunulurken, affın kamuoyunda farklı yorumlara yol açacağı öne sürüldü.
Bildiride şöyle yazıyordu:
“Türkiye’de bulunan komünistlerle beraber dünya komünistleri de bugün bayram yapıyor. Nazım Hikmet’in kurtarılması için kampanya açanlar, dergi, gazete çıkaranlar zafer sarhoşluğu, milliyetçiler ise yeis içindedirler. Komünistlerin (dolayısıyla Nazım Hikmet’in) cezalarının üçte ikisinin affedilmesi, maalesef zihinlerde türlü ihtimal ve yorumlara vesile teşkil edecektir. Bizler bundan böyle devlet ileri gelenlerinin verecekleri sözleri ihtiyatla karşılamak zorunda kaldığımızı teessürle belirtmek istiyoruz.”
06.04.2026 20:36
