{"id":9447,"date":"2026-04-17T23:39:46","date_gmt":"2026-04-17T20:39:46","guid":{"rendered":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/?p=9447"},"modified":"2026-04-17T23:40:32","modified_gmt":"2026-04-17T20:40:32","slug":"acik-bufe-cazibesine-kapilmayin-tabaginizi-siz-degil-psikolojiniz-dolduruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/2026\/04\/17\/acik-bufe-cazibesine-kapilmayin-tabaginizi-siz-degil-psikolojiniz-dolduruyor\/","title":{"rendered":"A\u00e7\u0131k b\u00fcfe cazibesine kap\u0131lmay\u0131n: Taba\u011f\u0131n\u0131z\u0131 siz de\u011fil, psikolojiniz dolduruyor"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u00e7\u0131k b\u00fcfede taba\u011f\u0131n\u0131z\u0131 doldururken sizi y\u00f6nlendiren tek duygu a\u00e7l\u0131k de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmalar, a\u00e7\u0131k b\u00fcfelerde ne kadar yemek yedi\u011finizin a\u00e7l\u0131ktan \u00e7ok; tabak boyutu, di\u011fer insanlar\u0131n ne kadar yedi\u011fi, israfa kar\u015f\u0131 yap\u0131lan tetikleyici uyar\u0131lar taraf\u0131ndan \u015fekillendi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_7fd5fff76c14d30e3ceb1ca053f6b5ed_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A\u00c7IK B\u00dcFEDE YAPILAN \u0130LG\u0130N\u00c7 DENEY<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u00e7\u0131k b\u00fcfenin getirdi\u011fi israf sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan bir akademik \u00e7al\u0131\u015fma, otel misafirlerinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ilgin\u00e7 bir y\u00f6ntemle de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130talya\u2019da d\u00f6rt y\u0131ld\u0131zl\u0131 bir otelde yap\u0131lan saha deneyinde, yakla\u015f\u0131k 9 hafta boyunca 25 binden fazla misafirin kahvalt\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zlemlendi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_478ed90afd334952256cd3767f7928e5_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>BAS\u0130T B\u0130R UYARICININ ETK\u0130S\u0130 \u00d6L\u00c7\u00dcLD\u00dc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6nce, kuruvasan alan misafirlere hi\u00e7bir m\u00fcdahale yap\u0131lmad\u0131, her \u015fey do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha sonra ayn\u0131 yere, kruvasan\u0131n kalori de\u011feri ve \u00f6nerilen t\u00fcketim miktar\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir not eklendi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son olarak da otelin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vurgulanarak misafirlerden israf\u0131 azaltmaya katk\u0131 sa\u011flamalar\u0131 istendi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, her g\u00fcn kahvalt\u0131 sonras\u0131 tabaklarda b\u0131rak\u0131lan kruvasanlar\u0131 sayarak \u00f6l\u00e7\u00fcm yapt\u0131. \u00d6l\u00e7\u00fcm birimi y\u00fczde de\u011fil, ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ortalama kruvasan miktar\u0131 olarak hesapland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Foro\u011fraf yapay zek\u00e2 ile olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_5c50c456e5d4a8a185f8027c0e632688_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>SONU\u00c7LAR NE S\u00d6YL\u00dcYOR?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mesajlar\u0131n etkisi olduk\u00e7a net:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Y\u00f6nlendirme yap\u0131lmayan d\u00f6nemde ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen israf miktar\u0131 baz\u0131 haftalarda 0.30 kruvasana kadar \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bilgilendirici mesaj (kruvasan kalori miktar\u0131) kullan\u0131lan haftalarda bu de\u011fer 0.03\u20130.06 aral\u0131\u011f\u0131na geriledi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duygusal ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 mesaj (israf etmeme vurgusu) kullan\u0131lan haftalarda ise israf 0.02 seviyesinde sabit kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_a18fd6e7860b3d062f4c61bcba341366_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu sonu\u00e7lara g\u00f6re en etkili y\u00f6ntem, insanlar\u0131 s\u00fcrece dahil eden mesajlar. Yani sadece \u201cne kadar yemeleri gerekti\u011fini\u201d s\u00f6ylemektense, onlar\u0131 i\u015fin par\u00e7as\u0131 gibi hissettiren mesajlar daha \u00e7ok i\u015fe yar\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fma ayr\u0131ca \u00f6nemli bir ba\u015fka ger\u00e7e\u011fi de ortaya koydu:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>B\u00fcfede sunulan yiyecek miktar\u0131 artt\u0131k\u00e7a, israf da art\u0131yor. Yani problem sadece t\u00fcketici davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u201cbolluk alg\u0131s\u0131\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_e055a8b6bb28dcb77fc448b70c916463_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130SRAF ETMEN\u0130N K\u00d6T\u00dc B\u0130R \u015eEY OLDU\u011eUNU D\u00dc\u015e\u00dcNMEK YETERL\u0130 DE\u011e\u0130L<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda ise 547 ki\u015fiyle anket yap\u0131ld\u0131. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yemek israf\u0131 konusundaki tutumlar\u0131 sorguland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonu\u00e7lar yine \u00e7arp\u0131c\u0131yd\u0131. \u0130nsanlar\u0131n yemek israf\u0131n\u0131 azaltma niyeti 3 fakt\u00f6rden etkileniyor:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En g\u00fc\u00e7l\u00fc etki sosyal \u00e7evreden geliyor<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; \u0130nsanlar, \u00e7evreleri israf\u0131 onaylam\u0131yorsa daha az israf ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Restoran kurallar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Ceza, uyar\u0131 yaz\u0131lar\u0131 gibi uygulamalar israf\u0131 azalt\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ki\u015fisel fark\u0131ndal\u0131k da etkili ama tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fil<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Sadece \u201cisraf k\u00f6t\u00fc\u201d demek davran\u0131\u015f\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirmiyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_a3c0ebab45afd4523c53685668e30a33_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>B\u0130R DENEY DAHA \u00c7ARPICI SONU\u00c7LAR ORTAYA \u00c7IKARDI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada ise Norve\u00e7\u2019teki 8 otelden toplanan ger\u00e7ek a\u00e7\u0131k b\u00fcfe verileri kullan\u0131larak bir model geli\u015ftirildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu veriler; ka\u00e7 ki\u015finin kahvalt\u0131ya geldi\u011fi ve ne kadar yemek israf edildi\u011fi gibi bilgileri i\u00e7eriyordu. Elde edilen verilerle insanlar\u0131n b\u00fcfede nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya y\u00f6nelik bir sistem kuruldu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fmada ger\u00e7ek insanlar yerine, onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 taklit eden dijital bireyler olu\u015fturuldu. Bu sanal bireyler; a\u00e7l\u0131k, sosyal etki, \u00f6z kontrol ve \u00e7evre bilinci gibi fakt\u00f6rlere g\u00f6re karar vererek ne kadar yemek alacaklar\u0131n\u0131 ve ne kadar\u0131n\u0131 t\u00fcketeceklerini sim\u00fcle etti. Model, y\u00fczlerce kez \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak farkl\u0131 senaryolar test edildi. \u00dc\u00e7 sonu\u00e7 \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_e842bec8467cabc105a80484f4d9ebaf_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c7evrenizde dolu tabaklar varsa siz de taba\u011f\u0131n\u0131z\u0131 dolduruyorsunuz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rma, insanlar\u0131n a\u00e7\u0131k b\u00fcfede kendi kararlar\u0131n\u0131 tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z vermedi\u011fini g\u00f6steriyor. Aksine, \u00e7evredeki di\u011fer insanlar\u0131n tabaklar\u0131n\u0131 nas\u0131l doldurdu\u011fu do\u011frudan etkili oluyor. E\u011fer ki\u015fi, di\u011fer misafirlerin \u00e7ok fazla yemek ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr ya da b\u00f6yle oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse, kendisi de benzer \u015fekilde daha fazla alma e\u011filimine giriyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek ki\u015filer israftan ka\u00e7\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7evreye duyarl\u0131 olma motivasyonu, israf\u0131 azaltan en \u00f6nemli unsur olarak belirleniyor. Modelde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik de\u011feri y\u00fcksek olan bireyler, daha az yemek al\u0131yor ve ald\u0131klar\u0131 yeme\u011fi bitirme konusunda daha dikkatli davran\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K\u00fc\u00e7\u00fck tabak e\u015fittir az yemek<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fiziksel fakt\u00f6rler aras\u0131nda en belirleyici unsur tabak boyutu. B\u00fcy\u00fck tabaklar, ki\u015fiyi fark\u0131nda olmadan daha fazla yemek almaya y\u00f6nlendiriyor. Modelde, b\u00fcy\u00fck tabak kullanan bireylerin daha fazla porsiyon ald\u0131\u011f\u0131 ve bunun sonucunda daha fazla yemek b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck tabak kullanan ki\u015filer, daha s\u0131k b\u00fcfeye gitse bile genellikle ald\u0131klar\u0131 yeme\u011fi bitiriyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/im.haberturk.com\/2026\/04\/15\/3877576_5ad899eeff85ddc31c12324aa157c286_640x640.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Foto\u011fraflar: ShutterStock<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Haber kaynak: Yemek mi, yememek mi: Bir otel kahvalt\u0131 b\u00fcfesinde g\u0131da israf\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n modellenmesi (Aral\u0131k 2025)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>A\u00e7\u0131k B\u00fcfe Restoranlarda G\u0131da \u0130sraf\u0131n\u0131 Azaltmay\u0131 Etkilemek \u0130\u00e7in TRA ve SET&#8217;i Entegre Etmek Haziran 2024<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Otel kahvalt\u0131 b\u00fcfelerinde tabak israf\u0131n\u0131 en aza indirmek: ikna edici mesajlar yoluyla deneysel bir yakla\u015f\u0131m (\u015eubat 2021)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kaynak ve G\u00f6rseller: <a href=\"https:\/\/www.haberturk.com\/acik-bufe-cazibesine-kapilmayin-tabaginizi-siz-degil-psikolojiniz-dolduruyor-3877576\/9\">Habert\u00fcrk Gazetesi<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fcncellenme Tarihi: <\/strong>Nisan 17, 2026 23:39<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Otellerin en b\u00fcy\u00fck cazibesi olan a\u00e7\u0131k b\u00fcfeler, beraberinde b\u00fcy\u00fck bir israf\u0131 da getiriyor. Ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6steriyor ki a\u00e7\u0131k b\u00fcfedeki yemek tercihleriniz asl\u0131nda a\u00e7l\u0131k ile de\u011fil tabak boyutu, di\u011fer insanlardan nas\u0131l etkilendi\u011finiz gibi sebeplerle \u015fekilleniyor.","protected":false},"author":1,"featured_media":9448,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[1,16],"tags":[],"class_list":["post-9447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-genel","category-yasam","cs-entry","cs-video-wrap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9447"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9450,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9447\/revisions\/9450"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9448"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}