Adnan \u00c7oker\u2019in \u201cMutlak Siyah\u201d sergisi \u00c7ankaya Belediyesi Do\u011fan Ta\u015fdelen \u00c7a\u011fda\u015f Sanatlar Merkezi\u2019nde a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ankaya Belediyesi Do\u011fan Ta\u015fdelen \u00c7a\u011fda\u015f Sanatlar Merkezi\u2019nde a\u00e7\u0131lan Adnan \u00c7oker\u2019in \u201cMutlak Siyah\u201d sergisi, 26 Nisan\u2019a kadar izlenebiliyor. Farkl\u0131 d\u00f6nemlerden yap\u0131tlar\u0131 bir araya getiren sergi, \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk resminde soyut d\u00fc\u015f\u00fcncenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc isimlerinden birini Ankara\u2019da yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in \u00f6nemli bir f\u0131rsat sunuyor.<\/p>\n\n\n\n
Ankara\u2019n\u0131n griyi iyi ta\u015f\u0131yan bir \u015fehir oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6zellikle bahar e\u015fi\u011finde, hava tam a\u00e7\u0131lacakm\u0131\u015f gibi dururken yeniden kapan\u0131r; sokaklar bir an ayd\u0131nlan\u0131r, sonra o tan\u0131d\u0131k pus geri gelir. Belki de bu y\u00fczden Adnan \u00c7oker\u2019in resmine Ankara\u2019da bakmak ayr\u0131 bir anlam ta\u015f\u0131yor. D\u0131\u015far\u0131da kentin grisi vard\u0131r, i\u00e7erideyse siyah\u0131n a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131, derin, insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7a\u011f\u0131ran dili. \u201cMutlak Siyah\u201d tam da bu e\u015fikte kar\u015f\u0131l\u0131yor izleyiciyi. Daha ilk bak\u0131\u015fta anla\u015f\u0131l\u0131yor, burada kar\u015f\u0131m\u0131zda duran \u015fey yaln\u0131zca iyi resimler de\u011fil, y\u0131llar boyunca kurulmu\u015f ciddi bir plastik d\u00fc\u015f\u00fcnce.<\/p>\n\n\n\n
Adnan \u00c7oker, T\u00fcrk resminde soyutun gelip ge\u00e7ici bir heves de\u011fil, bilin\u00e7li ve kurucu bir aray\u0131\u015f olarak yerle\u015fmesinde belirleyici sanat\u00e7\u0131lardan biri. 1927\u2019de \u0130stanbul\u2019da do\u011fdu, G\u00fczel Sanatlar Akademisi\u2019nde Zeki Kocamemi At\u00f6lyesi\u2019nde yeti\u015fti; 1955\u2019te devlet bursuyla Paris\u2019e giderek Andr\u00e9 Lhote ve Henri Goetz \u00e7evresinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 1953\u2019te L\u00fctf\u00fc G\u00fcnay\u2019la Ankara\u2019da a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sergi de T\u00fcrkiye\u2019de soyut resmin erken ve \u00f6nc\u00fc e\u015fiklerinden biri olarak an\u0131l\u0131yor. Bu \u00e7izgi, onun yaln\u0131zca bir ressam de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir y\u00f6n a\u00e7\u0131c\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7oker\u2019in resmindeki as\u0131l g\u00fc\u00e7, soyutu yaln\u0131zca bi\u00e7imsel bir tercih olarak ele almamas\u0131nda yat\u0131yor. Onun i\u00e7in resim, g\u00f6r\u00fcnen d\u00fcnyay\u0131 yineleyen bir y\u00fczey de\u011fil, kendi i\u00e7 yasalar\u0131n\u0131 kuran ba\u011f\u0131ms\u0131z bir alan. \u00c7izgi, ritim, denge, bo\u015fluk ve y\u00fczey ili\u015fki si bu y\u00fczden onun yap\u0131tlar\u0131nda yaln\u0131zca plastik meseleler de\u011fildir, resmin anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ana omurgad\u0131r. Zamanla siyaha y\u00f6neli\u015fi de bu aray\u0131\u015f\u0131n do\u011fal sonucudur. \u00c7oker\u2019de siyah, karanl\u0131\u011f\u0131n rengi olmaktan \u00e7ok derinli\u011fin zemini h\u00e2line gelir. Bi\u00e7imleri ta\u015f\u0131yan, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan, bo\u015flu\u011fu kuran ana alan odur.<\/p>\n\n\n\n
Sergide bunu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u0130lk bak\u0131\u015fta son derece ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnen kompozisyonlar, biraz durunca katman katman a\u00e7\u0131l\u0131yor. \u0130nce bir \u0131\u015f\u0131k \u00e7izgisi, yar\u0131mk\u00fcreyi and\u0131ran bir form, dikey bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ya da neredeyse mimari bir denge duygusu, resmin sessiz gerilimini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131yor. Siyah burada kapatm\u0131yor, tersine, i\u00e7eriye do\u011fru \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6nemli yanlar\u0131ndan biri de geometriyi hi\u00e7bir zaman kuru bir d\u00fczene d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemesi. Simetri ve denge, onun resimlerinde so\u011fuk bir matematik \u00fcretmiyor, tersine, y\u00fczeyin i\u00e7inde i\u015fleyen bir nab\u0131z kuruyor. Kimi zaman kubbe duygusunu, kimi zaman bir ge\u00e7idi, kimi zaman da i\u00e7e a\u00e7\u0131lan bir mimari bo\u015flu\u011fu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran bu kompozisyonlarda Do\u011fu\u2019nun yap\u0131sal haf\u0131zas\u0131 ile modernist ar\u0131nma ayn\u0131 yerde bulu\u015fuyor. Ama burada ne kolayc\u0131 bir yerellik var ne de \u00f6d\u00fcn\u00e7 bir modernlik. \u00c7oker, kendi dilini kendi ciddiyetiyle kurmu\u015f bir sanat\u00e7\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn bu yap\u0131tlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda durunca, Adnan \u00c7oker\u2019in neden kal\u0131c\u0131 bir yerde durdu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131yor. G\u00f6rsel g\u00fcr\u00fclt\u00fcn\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda, o daha azla daha \u00e7ok s\u00f6yleyen bir ressam. Sergiden \u00e7\u0131k\u0131nca Ankara yine ayn\u0131 Ankara. Hava yine gri, cadde yine kalabal\u0131k. Ama insan\u0131n bak\u0131\u015f\u0131 az da olsa de\u011fi\u015fmi\u015f oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc biraz \u00f6nce siyah\u0131n karanl\u0131k de\u011fil, derinlik olabilece\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f oluyor. Adnan \u00c7oker\u2019in \u201cMutlak Siyah\u201d\u0131, tam da bu y\u00fczden yaln\u0131zca gezilen bir sergi de\u011fil, insan\u0131n i\u00e7inde bir s\u00fcre daha kalmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcren bir deneyim.<\/p>\n\n\n\n