2023’te yay\u0131nlanan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, TikTok’taki kilo verme i\u00e7erikleri o kadar \u00e7ok ki bu konudaki videolar toplamda 58 milyardan fazla kez izlendi.<\/p>\n\n\n\n
Peki, ya\u011f yakma \u00f6nerilerine k\u00fcresel d\u00fczeydeki i\u015ftah g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hangilerine kulak vermeli?<\/p>\n\n\n\n
Diyetisyen ve \u0130ngiliz Diyetisyenler Birli\u011fi (BDA) S\u00f6zc\u00fcs\u00fc Aisling Pigott’a g\u00f6re “ya\u011f yakan yiyecek” terimi yaln\u0131zca sorunlu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda mant\u0131ks\u0131z da.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal medyadaki \u00fcnl\u00fcler belirli bir yiyece\u011fin ya\u011f yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ettiklerinde, bu yiyeceklerin ya\u011f depolar\u0131n\u0131 t\u00fcketmek i\u00e7in ekstra kalori kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ima ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Pigott durumu “metabolizma a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ‘ya\u011f yakmak’ basit\u00e7e ya\u011f\u0131 enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek anlam\u0131na geliyor bu da v\u00fccudumuzun \u00e7o\u011fu zaman yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
“Ya\u011f yakan” orman meyveleri ve elma sirkesi<\/p>\n\n\n\n
Elma sirkesi internette \u00e7ok abart\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Pigott’a g\u00f6re, sirkenin kilo vermeye yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fi fikri en az 1800’lerden beri var. Ancak, sirkenin glikoz metabolizmas\u0131 ve kilo kontrol\u00fc i\u00e7in faydalar\u0131 olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcren baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar olsa da, bu sonu\u00e7lar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00e7al\u0131\u015fmalarda tekrarlanmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u011f yakan orman meyveleri vaadine de aldanmay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
Pigott’a g\u00f6re “Bunlar ger\u00e7ekten iyi bir C vitamini ve lif kayna\u011f\u0131 ama zay\u0131flatmazlar. Bunlar sadece orman meyveleri.”<\/p>\n\n\n\n
“Ya\u011f yakan” kahve ve baharatlar<\/p>\n\n\n\n
1,7 milyondan fazla izlenmeye sahip bir “ya\u011f yakan kahve” tarifi videosunda, \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f zerde\u00e7al, ac\u0131 biber ve zencefilin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n\n\n\n
Pigott “Bu malzemelerin her birine ayr\u0131 ayr\u0131 bakarsan\u0131z, termogenez veya kalori harcamas\u0131 \u00fczerinde bir miktar etkiye sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar bulacaks\u0131n\u0131z” diyor.<\/p>\n\n\n\n
Termogenez, v\u00fccudun \u00fcretti\u011fi \u0131s\u0131 miktar\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n
Hayvanlar \u00fczerinde yap\u0131lan baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar baz\u0131 baharat t\u00fcrevlerinin termogenezi art\u0131rabilece\u011fi ve bunun da kilo vermekte olumlu bir etkiye sahip olabilece\u011fi “ihtimalini” ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n
Ac\u0131 biberin i\u00e7indeki capsaisin, hardal ve tar\u00e7\u0131nda bulunan baz\u0131 bile\u015fikler bu t\u00fcrevler aras\u0131nda say\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n
Pigott “Bu etki \u00f6nemli veya \u00f6l\u00e7\u00fclebilir de\u011fil. Bir ba\u015fka deyi\u015fle ger\u00e7ek hayatta ger\u00e7ekten i\u015fe yaramayacak” diyor ve ekliyor:<\/p>\n\n\n\n
“Belki de toplam kalori harcaman\u0131z\u0131 bir veya iki kalori art\u0131rabilir ama kilo vermeye neden olmak i\u00e7in yeterli de\u011fil.”<\/p>\n\n\n\n
Ye\u015fil\u00e7ay “Do\u011fal Ozempic”<\/p>\n\n\n\n
Ye\u015fil \u00e7ay, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam alan\u0131nda \u00e7ok\u00e7a konu\u015fulan bir di\u011fer i\u00e7ecek.<\/p>\n\n\n\n
Bir Instagram kullan\u0131c\u0131s\u0131, asl\u0131nda obeziteyle m\u00fccadele ilac\u0131 olan ve kilo verme alan\u0131nda da pop\u00fcler hale gelen GLP-1’in \u00fcretimini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in “do\u011fan\u0131n Ozempic’i” oldu\u011funu iddia etti.<\/p>\n\n\n\n
Pigott, fareler \u00fczerinde yap\u0131lan 2015 tarihli bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, kahve polifenollerinin i\u015ftah kontrol\u00fcnde rol oynayan hormonun sal\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n
Ancak ayn\u0131 etki insanlar \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclmedi ve GLP-1 seviyeleri “b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde” genetik taraf\u0131ndan belirleniyor.<\/p>\n\n\n\n
Kafein s\u0131kl\u0131kla “ya\u011f yak\u0131c\u0131” olarak tan\u0131t\u0131l\u0131yor ve ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yap\u0131lan bir g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fck ila orta d\u00fczeyde kafein t\u00fcketiminin v\u00fccutta d\u00fc\u015f\u00fck ya\u011f oran\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n
Pigott, “Kafeinin, \u00f6rne\u011fin spor salonunda performans\u0131n\u0131z\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla, kafein t\u00fckettikten sonra egzersiz yapmak, potansiyel olarak daha fazla enerji yakman\u0131za, daha fazla kas geli\u015ftirmenize ve ya\u011f depolar\u0131n\u0131z\u0131 kaybetmenize yol a\u00e7abilir” diyor ve ekliyor:<\/p>\n\n\n\n
“Ancak kafeinin performansta bir rol\u00fc olsa da, kendi ba\u015f\u0131na kilo vermenizi sa\u011flamayacak.”<\/p>\n\n\n\n
Pigott, “Basit yan\u0131tlar ve tek bir hamlede i\u015fe yarayacak \u00e7\u00f6z\u00fcmler ar\u0131yoruz. Bu y\u00fczden biri sihirli bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ortaya att\u0131\u011f\u0131nda, buna tutunup, yan\u0131t\u0131n bu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n
“Bu yan\u0131t\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olabilir ama g\u00fcnde be\u015f fincan kahve i\u00e7menin insanlar\u0131 zay\u0131flataca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez” diyor.<\/p>\n\n\n\n
Pigott asl\u0131nda, 2020’de yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n da y\u00fcksek kafein seviyelerinin uyku d\u00fczenini bozabilece\u011fini ve bunun da kilo al\u0131m\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu ortaya koydu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n
Diyetisyen ayr\u0131ca, sosyal medyada pop\u00fcler hale gelen kahveye tereya\u011f\u0131 veya limon eklemenin i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 ekliyor.<\/p>\n\n\n\n
Tek ba\u015f\u0131na ya\u011f yak\u0131c\u0131 bir besin yok. Kal\u0131c\u0131 olarak kilo vermenin yolu egzersiz ve beslenmeden ge\u00e7iyor.<\/p>\n\n\n\n
Pigott, “T\u00fcketti\u011fimiz enerji miktar\u0131 ile harcad\u0131\u011f\u0131m\u0131z enerji miktar\u0131 aras\u0131ndaki oran ve bireysel geneti\u011fimiz ve yap\u0131m\u0131z, v\u00fccut kompozisyonumuzu de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmedi\u011fimizi belirler” diyor.<\/p>\n\n\n\n
“Bunu ba\u015farmak i\u00e7in, do\u011fru bile\u015fenlerin hepsine sahip olman\u0131z gerekir. Akdeniz tipi beslenmenin temel \u00f6zelliklerini ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir beslenmenin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fine dair tavsiyeleri takip etmek bunun bir \u00f6rne\u011fi olabilir” diye ekliyor.<\/p>\n\n\n\n
Pigott ayr\u0131ca g\u00fcnde 30 gram lif almay\u0131, her \u00f6\u011f\u00fcnde protein yemeyi ve g\u00fcnl\u00fck meyve ve sebze t\u00fcketilmesini, ayr\u0131ca tam tah\u0131ll\u0131 karbonhidratlar\u0131n tercih edilmesini \u00f6neriyor.<\/p>\n\n\n\n
Sosyal medyaya gelince, i\u00e7erik olu\u015fturucular\u0131n neyin t\u0131klama ve be\u011feni getirece\u011fini bildi\u011fini unutmay\u0131n. Pigott, iddialar\u0131 hep sorgulaman\u0131z\u0131 tavsiye ediyor.<\/p>\n\n\n\n
“Bilgiler sizi cezbetmek i\u00e7in \u00e7ekici g\u00f6r\u00fcnecektir. Kendinize ‘Size bilgiyi kim veriyor ve kula\u011fa ger\u00e7ek olamayacak kadar iyi geliyor mu?’ diye sorun. \u00d6yleyse, muhtemelen \u00f6yledir.”<\/p>\n\n\n\n