{"id":4358,"date":"2026-03-06T23:20:50","date_gmt":"2026-03-06T20:20:50","guid":{"rendered":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/?p=4358"},"modified":"2026-03-06T23:20:51","modified_gmt":"2026-03-06T20:20:51","slug":"arkeolojide-savasin-izleri-louvredaki-akbabalar-steli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/2026\/03\/06\/arkeolojide-savasin-izleri-louvredaki-akbabalar-steli\/","title":{"rendered":"Arkeolojide Sava\u015f\u0131n \u0130zleri: Louvre\u2019daki Akbabalar Steli"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mezopotamya\u2019da S\u00fcmer \u015fehir devletleri Laga\u015f ile Umma aras\u0131ndaki insanl\u0131k tarihinin bilinen ilk sava\u015f\u0131, \u00fcnl\u00fc \u201cAkbabalar steli\u201d adl\u0131 an\u0131tta ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131l\u0131yor. Irak\u2019\u0131n g\u00fcneyindeki Tello\u2019da (antik Girsu) bulunan bu par\u00e7alar halen Paris-Louvre\u2019da sergileniyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ran\u2019la ABD ve \u0130srail aras\u0131nda ya\u015fanan asimetrik sava\u015f, insano\u011fluna en eski sava\u015f nerede, nas\u0131l oldu, yaz\u0131l\u0131 kaynaklar \u00e7er\u00e7evesinde bug\u00fcnlere bilgi olarak neler kald\u0131 sorusunu sorduruyor. \u0130rdeledi\u011fimiz bu konuyu yak\u0131ndan takip eden ve yerinde gidip inceleyen K\u00fclt\u00fcrel ve Do\u011fal Miras\u0131 \u0130zleme Platformu ba\u015fkan\u0131 arkeolog Nezih Ba\u015fgelen\u2019e sorduk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015fgelen de bu konuda S\u00fcmer\u2019in iki kenti Laga\u015f ile Umma aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131 ve bu sava\u015fla ilgili dikilen me\u015fhur Akbabalar stelini bize aktard\u0131. \u0130nsanl\u0131k tarihinin bilinen en eski sava\u015f\u0131 olarak kayda ge\u00e7en bu iki kentin sava\u015f\u0131, daha sonra kalan belgeler, kabartmalar ve di\u011fer bilgilerle birlikte hem siyasal tarihin hem sanat tarihi ve arkeolojinin \u00f6nemli eserlerinden biri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">LAGA\u015e \u0130LE UMMA\u2026<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yaz\u0131l\u0131 olarak kaydedilmi\u015f en eski sava\u015flardan biri Mezopotamya\u2019da S\u00fcmer \u015fehir devletleri Laga\u015f ile Umma aras\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f. M\u00d6 2525 civar\u0131 s\u0131n\u0131r anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ba\u015flayan iki \u015fehir devleti aras\u0131ndaki bu sava\u015f \u00fcnl\u00fc \u201cAkbabalar steli\u201d adl\u0131 an\u0131tta ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131lm\u0131\u015f. Bilinen en eski sava\u015f an\u0131t\u0131 kabul edilen bu dikilita\u015f, Laga\u015f kral\u0131 Eannatum\u2019un Umma Kral\u0131 Ush\u2019a kar\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 zaferin an\u0131t\u0131 olarak dikilmi\u015f. Bu eserde Erken Hanedanl\u0131k III d\u00f6nemine (M\u00d6 2600-2350) ait Laga\u015f \u015fehir devletinin kom\u015fusu Umma\u2019ya kar\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 zaferi kutlayan \u00e7e\u015fitli sava\u015f fig\u00fcrleri ve dini kabartmalar bulunuyor. Stel, ad\u0131n\u0131 bu sahnelerden birinde yer alan akbaba kabartmalar\u0131ndan alm\u0131\u015f. Dikilita\u015f ba\u015flang\u0131\u00e7ta yekpare iken g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar sadece yedi par\u00e7as\u0131n\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 biliniyor. 1880\u2019lerde Irak\u2019\u0131n g\u00fcneyindeki Tello\u2019da (antik Girsu) bulunan bu par\u00e7alar halen Paris\u2019teki Louvre M\u00fczesi\u2019nde sergileniyor. Ba\u015fgelen, \u201cAkbabalar dikilita\u015f\u0131, Laga\u015f kral\u0131 Eannatum\u2019un aktar\u0131m\u0131yla Umma \u015fehir devleti ile Laga\u015f \u015fehir devleti aras\u0131nda 150 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcren s\u0131n\u0131r ve su sorunundan kaynaklanan anla\u015fmazl\u0131klar ve sava\u015f ile ilgili. \u00dczerinde yer alan yaz\u0131lar ve tasvirlerle uluslararas\u0131 hukuk tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015f en eski belge say\u0131l\u0131yor. Tarihten sanata, dinden siyaset tarihine farkl\u0131 disiplinler i\u00e7in pek \u00e7ok benzersiz veri sunan \u00f6nemli bir kraliyet yaz\u0131t\u0131\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">EN ESK\u0130 \u00c7ATI\u015eMA<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Arkeolojik kan\u0131tlara dayanan bilinen en eski \u00e7at\u0131\u015fma olarak Sudan\u2019daki Jebel Sahaba katliam\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fini s\u00f6yleyen Ba\u015fgelen, \u201cM\u00d6 13 bin-14 bin tarihlenen Sudan\u2019da Nil Nehri k\u0131y\u0131s\u0131nda ke\u015ffedilen e\u015f zamanl\u0131 g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f 61 iskeletin \u00e7o\u011funda ok ve m\u0131zrak yaralar\u0131 tespit edilmi\u015f. Bu arkeolojik bulgular insanl\u0131k tarihinin bilinen en eski organize \u015fiddet \u00f6rne\u011fi olarak kabul ediliyor\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">KABARTMALARIN EN \u0130Y\u0130 \u00d6RNEKLER\u0130NDEN<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Irak\u2019\u0131n Tello kenti yak\u0131nlar\u0131nda yer alan antik S\u00fcmer kenti Girsu\u2019da bulunan ve S\u00fcmer kabartmalar\u0131n\u0131n en iyi \u00f6rneklerinden biri say\u0131lan Akbabalar stelinde Laga\u015f kentinin, kom\u015fusu Umma kentine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 ve kazand\u0131\u011f\u0131 zafer betimleniyor. \u00dczerindeki ma\u011flup d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n etiyle ziyafet \u00e7eken akbaba kabartmalar\u0131ndan dolay\u0131 \u201cAkbabalar steli\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bu an\u0131 stelinin \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde Laga\u015f kral\u0131 Eannatum ordusunun ba\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken arka y\u00fcz\u00fcnde tanr\u0131 Ningirsu bir elinde g\u00fcrz, bir elinde a\u011f ile tasvir edilmi\u015f. Tanr\u0131\u2019n\u0131n yard\u0131m\u0131yla d\u00fc\u015fman\u0131 adeta a\u011f i\u00e7ine toplad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Laga\u015f, Kral Eannatum\u2019un y\u00f6netimi alt\u0131nda t\u00fcm S\u00fcmer\u2019i kontrol alt\u0131na alan, tarihi boyunca Mezopotamya\u2019ya h\u00e2kim olan birka\u00e7 \u015fehir devletinden birisi.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-layout-flex wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link wp-element-button\" href=\"https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/kultur-sanat\/louvre-muzesi-nde-sergilenen-akbabalar-steli-ni-arkeolog-nezih-basgelen-e-sorduk-arkeolojide-savas-2484345\">HABER KAYNA\u011eI \u0130\u00c7\u0130N TIKLA<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">23:20<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mezopotamya\u2019da S\u00fcmer \u015fehir devletleri Laga\u015f ile Umma aras\u0131ndaki insanl\u0131k tarihinin bilinen ilk sava\u015f\u0131, \u00fcnl\u00fc \u201cAkbabalar steli\u201d adl\u0131 an\u0131tta&hellip;","protected":false},"author":4,"featured_media":4359,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-4358","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-sanat-kultur","cs-entry","cs-video-wrap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4358"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4360,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4358\/revisions\/4360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}