D\u00fcnyan\u0131n hen\u00fcz i\u015fletilmeyen en b\u00fcy\u00fck alt\u0131n madenlerinden biri olan bu b\u00f6lge, devasa bir potansiyele sahiptir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz fiyatlar\u0131yla 170 milyar dolardan fazla de\u011fere sahip olan ve yakla\u015f\u0131k 1.213 ton alt\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen bu rezervin, b\u00f6lgenin gelece\u011fi i\u00e7in kritik bir \u00f6neme sahip oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n
Journal of Anthropological Research<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, b\u00f6lgedeki kaynak geli\u015ftirme faaliyetleri ile k\u00fclt\u00fcrel hayatta kalma m\u00fccadelesi etraf\u0131nda \u015fekillenen karma\u015f\u0131k tart\u0131\u015fmalar\u0131 inceliyor. \u00c7al\u0131\u015fma, Alaska yerli topluluklar\u0131n\u0131n madenin geli\u015ftirilmesi s\u00fcrecinde genellikle birbiriyle \u00e7eli\u015fen \u00e7oklu rollere sahip oldu\u011funu bizlere g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n Kyushu \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 \u00d6\u011frenci Merkezi’nde g\u00f6rev yapan ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 olan Do\u00e7. Dr. Hiroko Ikuta, bug\u00fcnk\u00fc durumu anlamak i\u00e7in 1971 y\u0131l\u0131na d\u00f6nmemiz gerekti\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n O y\u0131l ABD Kongresi, arazi ve kaynak haklar\u0131n\u0131n 11’ini Alaska yerli halklar\u0131na devreden Alaska Yerli Talepleri \u00c7\u00f6z\u00fcmleme Yasas\u0131’n\u0131 (ANCSA) kabul etmi\u015fti. Ancak yasa, yerli halklar\u0131n k\u00e2r amac\u0131 g\u00fcden \u015firketler olarak \u00f6rg\u00fctlenmesini \u015fart ko\u015farak bireyleri birer hissedara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Alt\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131n h\u0131zla artmas\u0131 ve \u00e7o\u011fu iznin onaylanmas\u0131yla birlikte Donlin projesi art\u0131k nihai bir karara her zamankinden daha yak\u0131n duruyor. Maden faaliyete ge\u00e7erse yerli \u015firketler milyarlarca dolar gelir elde edecek ve yerel halk i\u015f imk\u00e2nlar\u0131na \u00f6ncelikli eri\u015fim hakk\u0131 kazanacak.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu nakit ekonomisinin yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lgede k\u00fclt\u00fcrel varolu\u015fa ve hayatta kalmaya dayal\u0131 paralel bir sistemin de i\u015flemeye devam etti\u011fini g\u00f6zlemliyoruz.<\/p>\n\n\n\n Alaska’da yirmi y\u0131l ya\u015fam\u0131\u015f olan Ikuta’n\u0131n g\u00f6zlemlerine g\u00f6re, bu b\u00f6lgede avc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k gibi ge\u00e7imlik faaliyetler s\u0131radan birer hobi olmaktan \u00e7ok daha derin anlamlar ta\u015f\u0131yor. Bat\u0131 Alaska’da bu uygulamalar g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor ve ki\u015fi ba\u015f\u0131 y\u0131ll\u0131k hasat 172 kilogram\u0131 a\u015f\u0131yor. Bu miktar, Japonya’daki ortalama y\u0131ll\u0131k et ve deniz \u00fcr\u00fcn\u00fc t\u00fcketiminin yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 kat\u0131na denk geliyor. Ekip lideri, bu durumu \u015fu s\u00f6zlerle ifade ediyor:<\/p>\n\n\n\n Onlar i\u00e7in somon, s\u0131\u011f\u0131n ve di\u011fer yabani yiyecekler; Do\u011fu Asya’n\u0131n genelinde pirin\u00e7 ne kadar \u00f6nemliyse o kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Donlin projesiyle ilgili en b\u00fcy\u00fck endi\u015felerden biri, bu geleneksel ge\u00e7im sistemine yapaca\u011f\u0131 olas\u0131 etkiler \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yor. Karayolu eri\u015fiminin s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle ula\u015f\u0131m\u0131n Kuskokwim Nehri boyunca mavnalarla sa\u011flanmas\u0131 planlan\u0131yor. Bu durumun somonlar\u0131n yumurtlama alanlar\u0131n\u0131 rahats\u0131z etme potansiyeli bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n Kullan\u0131lan \u00e7\u0131karma y\u00f6ntemi de risklere yeni bir boyut ekliyor. Alt\u0131n\u0131 kayadan ay\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan siyan\u00fcr li\u00e7i, b\u00fcy\u00fck at\u0131k barajlar\u0131nda depolanan zehirli at\u0131klar b\u0131rak\u0131yor. D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerindeki madenlerde bu t\u00fcr barajlar\u0131n y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 biliniyor ve baz\u0131 b\u00f6lge sakinleri \u00e7evresel risklerin hafife al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan korkuyor. Nitekim baz\u0131 yerel topluluklar, projenin daha detayl\u0131 incelenmesini talep ederek \u015fimdiden davalar a\u00e7m\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu zorluklara ra\u011fmen, topluluklar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini basit\u00e7e, “<\/em>destek“<\/em> veya, “<\/em>muhalefet“<\/em> \u015feklinde ikiye ay\u0131rmam\u0131z olduk\u00e7a zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc riskleri alg\u0131lama ve deneyimleme bi\u00e7imleri gruptan gruba de\u011fi\u015fiklik g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin, k\u0131\u015fl\u0131k yiyecek deposu olarak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde somona g\u00fcvenen nehrin alt k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki Yupik topluluklar\u0131, \u00e7o\u011funlukla su kirlili\u011fi konusunda endi\u015feleniyor. Nehrin \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki Kuzey Dene topluluklar\u0131 ise daha \u00e7ok karaya dayal\u0131 ekolojik etkilere odaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \u00d6te yandan, Anchorage gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015fayan hissedarlar\u0131n, geleneksel ge\u00e7im uygulamalar\u0131na \u00e7ok az ba\u011f\u0131ml\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in \u015firket temett\u00fclerinden elde edecekleri faydalar\u0131 \u00f6n planda tutabildiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Bu b\u00f6l\u00fcnmeler, bazen tek bir ki\u015finin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda bile ya\u015fanabiliyor. Ayn\u0131 bireyin hem bir \u015firket hissedar\u0131 hem geleneksel bir avc\u0131 hem de gelecek nesiller i\u00e7in endi\u015felenen bir ebeveyn olabildi\u011fini belirten ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu durumu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n Bu kimlikler birbirini yok etmez. Aksine, zaman zaman \u00e7at\u0131\u015f\u0131rlar ve birlikte var olmaya devam ederler.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Ikuta, maden at\u0131klar\u0131n\u0131n geleneksel avc\u0131l\u0131k ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k faaliyetlerini nas\u0131l etkiledi\u011fi konusundaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 aktif olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n temel amac\u0131, topluluklara gelecekteki karar verme s\u00fcre\u00e7lerinde kullanabilecekleri daha nesnel veriler sunabilmektir.<\/p>\n\n\n\n \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi \u00e7evresel bask\u0131lar ve kaynak geli\u015ftirme projeleri geleneksel topraklardaki etkisini art\u0131rd\u0131k\u00e7a d\u00fcnya genelindeki yerli topluluklar\u0131n ekonomik f\u0131rsatlar, egemenlik haklar\u0131 ve sorumluluklar aras\u0131ndaki gerilimi daha iyi y\u00f6netmek zorunda kalacaklar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Alaska’da yerli topluluklar\u0131n kalk\u0131nma, k\u00fclt\u00fcrel varolu\u015f ve \u00e7evre koruma dengesini ba\u015far\u0131yla kurdu\u011fu baz\u0131 \u00f6rneklere de rastl\u0131yoruz. Bu dengenin nas\u0131l sa\u011flanaca\u011f\u0131na dair temel belirsizliklere i\u015faret eden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fin do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda \u015fu de\u011ferlendirmede bulunuyor:<\/p>\n\n\n\n Yerli halklar i\u00e7in s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nman\u0131n nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnmesi gerekti\u011fine dair kesin bir cevab\u0131m yok. Ancak uygulanacak herhangi bir yakla\u015f\u0131m\u0131n; yerli topluluklar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini, onlar\u0131n refah anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131dan dayat\u0131lan \u00e7er\u00e7evelerin sonu\u00e7lar\u0131 nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fini mutlaka dikkate almas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nAlaska’n\u0131n Yeralt\u0131 Zenginlikleri ve Donlin Madeni<\/h3>\n\n\n\n
Yerli Halklar\u0131n \u015eirketle\u015fmesi ve \u00c7ift Y\u00f6nl\u00fc \u00c7\u0131karlar<\/h3>\n\n\n\n
\n
Geleneksel Ya\u015fam ve \u00c7evresel Riskler<\/h3>\n\n\n\n
\u00c7at\u0131\u015fan Kimlikler ve Gelece\u011fe Y\u00f6nelik Ad\u0131mlar<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n