\u0130stif\u00e7ilik, hayvanlar aras\u0131nda yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Bir\u00e7ok canl\u0131, k\u0131tl\u0131k zamanlar\u0131 i\u00e7in yiyecek saklar. Sincaplar\u0131n yemi\u015fleri, orman farelerinin ise tohumlar\u0131 saklad\u0131\u011f\u0131 zaten bilinen bir ger\u00e7ektir; ancak ate\u015f kar\u0131ncalar\u0131n\u0131n (\u0130ng: “fire ant”) b\u00f6cek kurutmas\u0131 yapmak i\u00e7in fazla yiyeceklerini yuvalar\u0131n\u0131n en s\u0131cak yerinde depolad\u0131\u011f\u0131 pek bilinmez. Baz\u0131 hayvanlar ise yuvalar\u0131 i\u00e7in e\u015fya istiflerler. \u00d6rne\u011fin dekorat\u00f6r yenge\u00e7ler (\u0130ng: “decorator crab”), kabuklar\u0131n\u0131 kamufle etmek i\u00e7in deniz yosunu, anemon ve s\u00fcngerleri toplarken; kemik ev yaban ar\u0131lar\u0131 (\u0130ng: “bone-house wasp”), yuvalar\u0131n\u0131n giri\u015fini kapatmak amac\u0131yla kar\u0131nca cesetlerini biriktirirler.<\/p>\n\n\n\n
Ancak t\u00fcm bu ufak tefek birikimler, sakall\u0131 akbabalar\u0131n (Gypaetus barbatus<\/em>) istif\u00e7ili\u011fi ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a s\u00f6n\u00fck kalmaktad\u0131r. \u00dc\u00e7 metreye varan kanat a\u00e7\u0131kl\u0131klar\u0131yla bu ku\u015flar, Avrupa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Genellikle \u00f6m\u00fcr boyu tek e\u015fli kal\u0131rlar ve her y\u0131l u\u00e7urumlardaki ayn\u0131 yuva alanlar\u0131na geri d\u00f6nerler.<\/p>\n\n\n\n Sakall\u0131 akbabalar, her \u00fcreme mevsiminde yuvalar\u0131na yeni malzemeler eklerler ve bu malzemeler zamanla katmanlar olu\u015fturur. Ayr\u0131ca ayn\u0131 yuva alanlar\u0131 genellikle nesiller boyunca yeniden kullan\u0131l\u0131r; bu da s\u00f6z konusu yuvalardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 adeta birer zaman kaps\u00fcl\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. 2025 y\u0131l\u0131nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u0130spanya’n\u0131n g\u00fcneyindeki terk edilmi\u015f 12 eski sakall\u0131 akbaba yuvas\u0131n\u0131 incelediklerinde neler bulduklar\u0131n\u0131 bildirdiler.<\/p>\n\n\n\n Ara\u015ft\u0131rma ekibi, \u00e7ubuk ve t\u00fcy gibi yuva malzemelerinin yan\u0131 s\u0131ra, olduk\u00e7a bol ve iyi korunmu\u015f 2483 adet kal\u0131nt\u0131 ke\u015ffettiler. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu toynak, kemik ve yumurta kabu\u011fu par\u00e7alar\u0131 gibi sindirilmemi\u015f av kal\u0131nt\u0131lar\u0131yd\u0131; ancak nesnelerin yakla\u015f\u0131k ‘u insanlar taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f e\u015fyalardan olu\u015fuyordu.<\/p>\n\n\n\n Bu insan yap\u0131m\u0131 e\u015fyalar aras\u0131nda 72 par\u00e7a deri, 129 par\u00e7a kuma\u015f, tuhaf sepet kal\u0131nt\u0131lar\u0131, bir tatar yay\u0131 oku ve bir sapan par\u00e7as\u0131 bulunuyordu. Ayr\u0131ca bir adet tam ve birka\u00e7 adet eksik, eski moda sandalet de vard\u0131. Agob\u00eda olarak bilinen bu ayakkab\u0131 t\u00fcr\u00fc, lifli esparto otundan dokunuyordu. Bu sandaletler genellikle sadece birka\u00e7 g\u00fcn dayan\u0131yordu ve kullanan ki\u015fi taraf\u0131ndan d\u00fczenli olarak onar\u0131lmalar\u0131 veya de\u011fi\u015ftirilmeleri gerekiyordu.<\/p>\n\n\n\n Sandaletler de dahil olmak \u00fczere bu kal\u0131nt\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, 5. y\u00fczy\u0131ldan 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar s\u00fcren Orta \u00c7a\u011f d\u00f6nemine tarihlendirildi. Ku\u015flar\u0131n bu e\u015fyalar\u0131 yuvalar\u0131na tam olarak neden ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 ise hen\u00fcz net de\u011fildir. Teorilerden biri, yuvalar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak ve b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in malzeme arad\u0131klar\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Bir di\u011fer esprili yakla\u015f\u0131m ise, ku\u015flar\u0131n yerel tarihe ilgi duyduklar\u0131 ve yavrular\u0131n\u0131n da bu ilgiye sahip olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeleridir.<\/p>\n\n\n\n Bir zamanlar \u0130spanya’n\u0131n g\u00fcneyinde yayg\u0131n olan sakall\u0131 akbabalar\u0131n say\u0131s\u0131, yo\u011fun bir \u015fekilde avland\u0131klar\u0131 19. ve 20. y\u00fczy\u0131llarda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azald\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde koruma \u00e7abalar\u0131 sayesinde durum biraz d\u00fczelmi\u015f olup, bu ku\u015flar “Neredeyse Tehdit Alt\u0131nda” (\u0130ng: “Near Threatened”) olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu tarihi yuvalar\u0131n konumlar\u0131 sayesinde, i\u00e7lerindeki kal\u0131nt\u0131lar zaman\u0131n y\u0131prat\u0131c\u0131 etkilerinden korunarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede iyi bir \u015fekilde ula\u015fabilmi\u015ftir. Bulgular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan makalede yazarlar, bu durumu \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klad\u0131lar:<\/p>\n\n\n\n Bat\u0131 Akdeniz’deki sakall\u0131 akbaba yuva yap\u0131lar\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ve genellikle nispeten sabit s\u0131cakl\u0131k ile d\u00fc\u015f\u00fck nem ko\u015fullar\u0131na sahip ma\u011faralar, kaya s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131 gibi korunakl\u0131 yerlerde bulunmalar\u0131 nedeniyle; bu yuvalar adeta do\u011fal birer m\u00fcze i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Bu durum sakall\u0131 akbabalar\u0131 yaln\u0131zca do\u011fan\u0131n en tuhaf istif\u00e7ilerinden biri yapmakla kalmamakta; ayn\u0131 zamanda onlar\u0131, d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7e\u015fitli tarihi kal\u0131nt\u0131 koleksiyonlar\u0131ndan birinin de g\u00f6n\u00fcls\u00fcz k\u00fcrat\u00f6rleri haline getirmektedir.<\/p>\n\n\n\n\n