B\u00fcy\u00fck boy gazl\u0131 i\u00e7ecekler, aile boy burgerler, yemekle dolu tabaklar. Son 50 y\u0131lda d\u00fcnyan\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde, porsiyon boyutlar\u0131, obezite oranlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra b\u00fcy\u00fcyor ve b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Peki g\u0131da end\u00fcstrisinin cazip ikramlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, fazla yemeden nas\u0131l sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalabiliriz?<\/em><\/p>\n\n\n\n Porsiyon boyutlar\u0131 ABD’de d\u0131\u015far\u0131da yemek yemenin pop\u00fclerle\u015fmesiyle mekanlar aras\u0131nda rekabetin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 1980’lerden itibaren belirgin bi\u00e7imde artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n New York \u00dcniversitesi’nden Dr Lisa Young, BBC’ye verdi\u011fi deme\u00e7te, “Bir makarnac\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir porsiyon makarna satarken, bir di\u011feri daha b\u00fcy\u00fck boyunu sunarsa, insanlar daha b\u00fcy\u00fck boy sunana gitmek ister” diyor.<\/p>\n\n\n\n “Yiyecek ayn\u0131 zamanda \u00e7ok, \u00e7ok ucuzdu. Ve yiyecek ucuz oldu\u011funda, \u00fcretici a\u00e7\u0131s\u0131ndan size iki kat\u0131n\u0131 verip biraz daha fazla \u00fccret almak iki taraf i\u00e7in de kazan\u00e7l\u0131 bir durum olur. Siz avantajl\u0131 bir al\u0131\u015fveri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken onlar daha fazla para kazan\u0131r” diye ekliyor.<\/p>\n\n\n\n Sao Paulo \u00dcniversitesi’nden Dr Marle Alvarenga’ya gore bu e\u011filimler Brezilya gibi geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde de g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n “Daha \u00e7ok paketlenmi\u015f ve i\u015flenmi\u015f g\u0131dalarda b\u00f6yle bir durum s\u00f6zkonusu. Pirin\u00e7, fasulye ya da bal\u0131k ve manyok unu gibi geleneksel yiyeceklerimizde daha b\u00fcy\u00fck porsiyonlar g\u00f6rm\u00fcyorsunuz” diyor.<\/p>\n\n\n\n Dr Young’a g\u00f6re bunun ba\u015fl\u0131ca nedeni g\u0131da sisteminin Amerikanla\u015fmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n “McDonald’s ya da belirli \u015fekerlemeler gibi Amerikan tarz\u0131 yiyecekler di\u011fer \u00fclkelere ta\u015f\u0131nd\u0131k\u00e7a, boyutlar da b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015fl\u0131yor. Ve ultra i\u015flenmi\u015f yiyecekler t\u00fcketip fazladan 500 kalori t\u00fcketiyorsunuz” diyor.<\/p>\n\n\n\n Konu\u015ftu\u011fumuz bir psikolo\u011fa g\u00f6re insanlara daha b\u00fcy\u00fck porsiyon verildi\u011finde daha fazla yediklerine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar var. Bir analiz, porsiyon boyutu ikiye katland\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n %35 daha fazla yedi\u011fini tahmin ediyor.<\/p>\n\n\n\n Avustralya’n\u0131n Sydney kentindeki New South Wales \u00dcniversitesi’nden Prof Lenny Vartanian, “Bu sadece taba\u011f\u0131n\u0131 bitirme meselesi de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar genellikle silip s\u00fcp\u00fcrmez ancak porsiyon b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e insanlar\u0131n toplamda yedikleri miktar\u0131n da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz” diyor.<\/p>\n\n\n\n Profes\u00f6re g\u00f6re sorunun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, ne kadar yemenin do\u011fru oldu\u011funu anlaman\u0131n ger\u00e7ekten zor olmas\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc v\u00fccudumuz her zaman g\u00fcvenilir sinyaller vermiyor. Ve emin olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda porsiyonlar takip etti\u011fimiz bir g\u00f6sterge.<\/p>\n\n\n\n “Genellikle kendimizi \u00e7ok a\u00e7 ya da \u00e7ok tok hissetti\u011fimiz durumlarda bulmay\u0131z; bu ikisi aras\u0131nda bir yerde oluruz ve farkl\u0131 y\u00f6nlendirmelere a\u00e7\u0131k haldeyizdir” diyor Prof Vartanian.<\/p>\n\n\n\n Bir zamanlar tabak boyutunu k\u00fc\u00e7\u00fcltmenin kolay bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bu, dolu bir taba\u011f\u0131n daha az yiyecek al\u0131p g\u00f6rsel bir ill\u00fczyon yarataca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Ayn\u0131 miktar\u0131 daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir taba\u011fa koyarsan\u0131z daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, daha tok hissedebilir ve daha az yemeye meyilli olabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n Ancak bu teori ara\u015ft\u0131rmalarla desteklenmiyor.<\/p>\n\n\n\n Prof Vartanian, “Tabak boyutunun tek ba\u015f\u0131na insanlar\u0131n yiyecek t\u00fcketimi \u00fczerinde bir etkisi yok; as\u0131l \u00f6nemli olan fazladan yiyece\u011fin mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131” diyor.<\/p>\n\n\n\n Yeme\u011fim hemen kolayca ula\u015f\u0131labilir durumda olmas\u0131, insanlar\u0131n tabak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak daha fazla yiyecek alabilecekleri anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n Yap\u0131lmas\u0131 gereken ise, bir porsiyon servis etmek ve geri kalan\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131na kald\u0131rmak. Profes\u00f6r, “Ortadan kald\u0131r\u0131n ki ikinci porsiyonu alma imkan\u0131n\u0131z olmas\u0131n” diyor.<\/p>\n\n\n\n Uzmanlara g\u00f6re insanlar\u0131n yapabilece\u011fi en \u00f6nemli \u015fey, a\u00e7l\u0131k sinyallerine odaklanmak ve ne yediklerinin daha \u00e7ok fark\u0131nda olmak.<\/p>\n\n\n\n New York \u00dcniversitesi’nden Dr Lisa Young, “\u0130nsanlar tabaklar\u0131ndakine dikkat etmiyor, a\u00e7l\u0131klar\u0131na odaklanm\u0131yor. Tok olup olmad\u0131klar\u0131na dikkat etmiyorlar” diyor.<\/p>\n\n\n\n Porsiyon alg\u0131s\u0131nda sapma da dikkat edilmesi gereken bir di\u011fer konu. Daha b\u00fcy\u00fck porsiyonlar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, insanlar\u0131n normal kabul etti\u011fi miktar\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor.<\/p>\n\n\n\n Yeme davran\u0131\u015f\u0131 uzman\u0131 Dr Marle Alvarenga, “Benim \u00f6nerim dikkat etmek. Etikete bak\u0131n, boyutuna bak\u0131n. End\u00fcstrinin pazarlama ve di\u011fer y\u00f6ntemlerle ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n” diyor.<\/p>\n\n\n\n Dr Young, “Elma ya da ba\u015fka bir meyve gibi lifli do\u011fal g\u0131dalar t\u00fcketiyorsan\u0131z, paketli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ne kadar yedi\u011finiz o kadar \u00f6nemli de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r” diyor.<\/p>\n\n\n\n Ancak ambalajl\u0131 bir g\u0131da al\u0131yorsan\u0131z, standart porsiyonun ne oldu\u011funu, \u00f6rne\u011fin bir pakette d\u00f6rt porsiyon gibi, size g\u00f6sterir. \u00dcr\u00fcn\u00fc paketten \u00e7\u0131karmal\u0131 ve standart porsiyonu yedi\u011finiz miktarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n “\u0130nsanlar ‘kahvalt\u0131 i\u00e7in sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir kase gevrek yiyorum’ der. Ama ne kadar yediklerini d\u00f6kmelerini ve bunu ambalajdaki standart porsiyonla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 istedi\u011finizde, \u00fc\u00e7 kat\u0131n\u0131 t\u00fckettiklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz” diyor ve ekliyor:<\/p>\n\n\n\n “Standart porsiyonu d\u00f6k\u00fcn ve g\u00f6z karar\u0131yla bak\u0131n. Sonra ‘taba\u011f\u0131mda ya da kasemde ka\u00e7 kap t\u00fcketiyorum?’ diye sorun. Bu yard\u0131mc\u0131 olur.”<\/p>\n\n\n\nPORS\u0130YON B\u00dcY\u00dcD\u00dcK\u00c7E DAHA MI \u00c7OK T\u00dcKET\u0130YORUZ?<\/h3>\n\n\n\n
K\u00dc\u00c7\u00dcK TABAKLAR KULLANMAK YARDIMCI OLAB\u0130L\u0130R M\u0130?<\/h3>\n\n\n\n
PORS\u0130YONLARINIZI NASIL D\u00dcZENLEMEL\u0130S\u0130N\u0130Z?<\/h3>\n\n\n\n
ATI\u015eTIRMALIK PORS\u0130YONLARI<\/h3>\n\n\n\n