UNESCO D\u00fcnya Miras Listesi’ndeki Efes’te K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n “Gelece\u011fe Miras Sonsuz Efes” projesi kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen kaz\u0131 ve restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Antik kentin yeni gezi rotas\u0131 kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Stadyum Caddesi’nde y\u00fczy\u0131llard\u0131r deprem, yang\u0131n ve do\u011fal afetlerle devrilen, k\u0131r\u0131lan antik s\u00fctunlar ve ta\u015f bloklar, uzman restorat\u00f6rlerin ellerinde yeniden hayat buluyor.<\/p>\n\n\n\n
Stadyum Caddesi’nin yan\u0131na kurulan ve ekip i\u00e7inde “ta\u015f hastanesi” olarak an\u0131lan b\u00f6l\u00fcmde, k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u00fctunlar, kaideler, ba\u015fl\u0131klar ve yaz\u0131tl\u0131 bloklar tek tek inceleniyor. Burada ta\u015flar \u00f6nce belgeleniyor, ard\u0131ndan temizlik, sa\u011flamla\u015ft\u0131rma ve birle\u015ftirme i\u015flemlerinden ge\u00e7iriliyor. Uygun hale gelen par\u00e7alar ise ait olduklar\u0131 yere yeniden yerle\u015ftiriliyor.<\/p>\n\n\n\n
“Gelece\u011fe Miras Sonsuz Efes” projesi koordinat\u00f6r\u00fc, Pamukkale \u00dcniversitesi \u0130nsan ve Toplum Bilimleri Fak\u00fcltesi Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Bahad\u0131r Duman, AA muhabirine 2023 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan “Gelece\u011fe Miras Sonsuz Efes” \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ziyaret\u00e7i kar\u015f\u0131lama merkezi, Stadyum Caddesi ve antik tiyatroda yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
Duman, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n arkeolog, restorat\u00f6r, jeolog, mimar, m\u00fchendislerden olu\u015fan yerli ve yabanc\u0131 200-250 ki\u015filik ekiple y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Stadyum Caddesi’ndeki s\u00fctun, kaide, ba\u015fl\u0131klar\u0131n restorasyonlar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatan Duman, \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in bir ta\u015f hastanesi olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n\n\n\n
Her ta\u015f\u0131n uzman personel taraf\u0131ndan incelendi\u011fini belirten Duman, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n\n\n\n
“Buras\u0131 bir hastane ama ta\u015f hastanesi, canl\u0131 de\u011fil, cans\u0131z varl\u0131klarla u\u011fra\u015f\u0131yoruz. Bunlar en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar taran\u0131yor, \u00e7izimleri yap\u0131l\u0131yor, belgeleniyor. Ard\u0131ndan olas\u0131 m\u00fcdahaleler restorat\u00f6rler ve uzman personel taraf\u0131ndan kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p sonras\u0131nda mekanik, kimyasal, birle\u015ftirme ve temizleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131yor”.2500 y\u0131ll\u0131k caddede restorasyon<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Duman, Stadyum Caddesi’nin yakla\u015f\u0131k 2500 y\u0131l boyunca aktif olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ge\u00e7en zamanda deprem, do\u011fal afet ve yang\u0131nlara maruz kalarak y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Efeslilerin o d\u00f6nem y\u0131k\u0131lan s\u00fctunlar\u0131 yerine yerle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7aba sarf etti\u011fini belirten Duman, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n\n\n\n
“Her \u015fey nizami bir \u015fekilde de\u011fil, bazen kaideler ba\u015fl\u0131k olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f, bazen s\u00fctunlar ters \u00e7evrilmi\u015f, alt \u00fcste gelmi\u015f. Antik d\u00f6nemde b\u00f6yle bir\u00e7ok dokunu\u015f var. Ziyaret\u00e7ilerin antik \u00e7a\u011f\u0131 daha rahat alg\u0131layabilmesi i\u00e7in biz minimum d\u00fczeyde m\u00fcdahalelerimizi yap\u0131yoruz”.<\/p>\n\n\n\n
Cadde \u00fczerinde 120 ila 130 aras\u0131nda s\u00fctun ve kaide tespit ettiklerini aktaran Duman, bunlar\u0131n y\u00fczde 60’\u0131n\u0131n restorasyonunun tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131, kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ise \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda bitirilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
Duman, cadde \u00fczerindeki Latince ve Grek\u00e7e yaz\u0131tlar ile heykel kaidelerinin bulundu\u011funu belirterek, “Bu heykel kaidelerin T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce \u00e7evirilerini yap\u0131yoruz. \u00dczerinde ne yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 buraya gezen ziyaret\u00e7ilere daha net bir \u015fekilde aktarm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Yeni rota \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Stadyum Caddesi’nin ard\u0131ndan antik tiyatro ve sonras\u0131nda Liman Caddesi’nde s\u00fcrece\u011fini dile getiren Duman, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tamamlanmas\u0131yla ziyaret\u00e7ilerin art\u0131k g\u00f6rmedikleri yeni bir rotayla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n\n\n\n
Efes’in K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’n\u0131n ba\u015fkenti oldu\u011funu ifade eden Duman, “Ziyaret\u00e7i, daha \u00f6nce defalarca Efes’e gelmi\u015f olsa da yepyeni bir g\u00fczergahla kar\u015f\u0131la\u015facak” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Prof. Dr. Duman, Liman Caddesi ve Stadyum Caddesi’nin restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u0131l sonunda tamamlamay\u0131 hedeflediklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n