T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu\u2019nun 2022 verilerine g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de 15 ya\u015f ve \u00fczerindeki n\u00fcfusun y\u00fczde 15\u2019ten fazlas\u0131nda y\u00fcksek kolesterol g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ngiltere\u2019de a\u00e7\u0131klanan g\u00fcncel verilere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise bu oran\u0131n yeti\u015fkin n\u00fcfusun neredeyse yar\u0131s\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n\n\n\n
Kandaki kolesterol seviyesinin normalin \u00fczerine \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00e7o\u011fu zaman herhangi bir belirtiye yol a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok ki\u015fi bu durumun fark\u0131na varam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Ancak kontrol alt\u0131na al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131nda, y\u00fcksek kolesterol ciddi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fma riskini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Kolesterol do\u011fal bir ya\u011f. Karaci\u011ferde \u00fcretiliyor ama baz\u0131 yiyeceklerde de bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n
H\u00fccrelerimizi sa\u011fl\u0131kl\u0131 tutmak ve kemik, di\u015f ve kas sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan baz\u0131 hormonlar\u0131 ve D vitaminini \u00fcretmemize yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in v\u00fccudumuzda bir miktar kolesterole ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n\n\n\n
Kolesterol ayr\u0131ca, besinlerden al\u0131nan ya\u011f\u0131n emilmesine yard\u0131mc\u0131 olan safra ad\u0131 verilen bir sindirim s\u0131v\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda da kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Kolesterol, lipoprotein ad\u0131 verilen proteinlerin \u00fczerinde kanda dola\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bunun iki ana t\u00fcr\u00fc var.<\/p>\n\n\n\n
Genellikle \u201ciyi\u201d kolesterol olarak bilinen y\u00fcksek yo\u011funluklu lipoprotein (HDL) kolesterol ve bazen \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d kolesterol olarak adland\u0131r\u0131lan y\u00fcksek yo\u011funluklu olmayan lipoprotein (non-HDL).<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ok fazla non-HDL, kan damarlar\u0131n\u0131n duvarlar\u0131nda ya\u011f birikmesine yol a\u00e7arak damarlar\u0131 daraltabiliyor veya t\u0131kanmalara neden olabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Bu, kan\u0131n v\u00fccutta dola\u015fmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor ve kalp hastal\u0131\u011f\u0131 ve fel\u00e7 riskini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Baz\u0131 yiyeceklerde do\u011fal olarak kolesterol bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6rne\u011fin yumurta, baz\u0131 kabuklu deniz \u00fcr\u00fcnleri (karides ve yenge\u00e7 gibi) ve sakatatlar.<\/p>\n\n\n\n
Ancak kolesterol seviyelerimizi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131ran \u015fey, bu yiyeceklerdeki kolesterol de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015flanma, etnik k\u00f6ken, genler ve aile \u00f6yk\u00fcs\u00fc gibi baz\u0131 risk fakt\u00f6rlerini kontrol etmek m\u00fcmk\u00fcn olmasa da beslenme ve ya\u015fam tarz\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrmeye ger\u00e7ekten yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u011f kaynaklar\u0131n\u0131 ak\u0131ll\u0131ca se\u00e7in<\/strong><\/p>\n\n\n\n Hepimizin ya\u011flara ihtiyac\u0131 var ve az miktarda ya\u011f, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir beslenmenin par\u00e7as\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n Bize enerji ve temel ya\u011f asitleri sa\u011flaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ya\u011fda \u00e7\u00f6z\u00fcnen vitaminlerin (A, D, E ve K vitaminleri) emilimini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n Ancak beslenmemizdeki ya\u011f t\u00fcrlerine dikkat etmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ok fazla doymu\u015f ya\u011f, kandaki \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d kolesterol seviyelerinin y\u00fckselmesiyle ili\u015fkili.<\/p>\n\n\n\n \u0130ngiltere\u2019de erkeklerin g\u00fcnde en fazla 30 gram, kad\u0131nlar\u0131n ise en fazla 20 gram doymu\u015f ya\u011f t\u00fcketmeleri \u00f6neriliyor.<\/p>\n\n\n\n Doymu\u015f ya\u011f genellikle tereya\u011f\u0131, sade ya\u011f, et ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri gibi hayvansal \u00fcr\u00fcnlerde bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n Bu malzemelerle pi\u015firilen yiyeceklerde (kek, bisk\u00fcvi ve pastalar gibi) doymu\u015f ya\u011f oran\u0131 y\u00fcksek oluyor.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, bu yiyeceklerden tamamen ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor ama kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrmeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in daha az t\u00fcketmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Doymu\u015f ya\u011f yerine baz\u0131 doymam\u0131\u015f ya\u011flarla beslenmenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 kolesterol seviyelerini korumaya yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fine dair g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar var.<\/p>\n\n\n\n Doymam\u0131\u015f ya\u011flar aras\u0131nda avokado, zeytinya\u011f\u0131, kolza ya\u011f\u0131, ya\u011fl\u0131 bal\u0131klar (uskumru, somon ve sardalya gibi), soya fasulyesi veya soya \u00fcr\u00fcnleri, tuzsuz kuruyemi\u015fler (badem, ceviz ve yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131 gibi) ve tohumlar (keten tohumu ve ay\u00e7i\u00e7ek tohumu gibi) bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n Daha fazla lifli yiyecek t\u00fcketin<\/strong><\/p>\n\n\n\n Beslenmemizde iki ana lif t\u00fcr\u00fc var. \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcr ve \u00e7\u00f6z\u00fcnmez lifler. Her ikisi de kolesterol y\u00f6netimi ve genel anlamda sa\u011fl\u0131k ad\u0131na \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcnmeyen lif, sindirim sisteminden bozulmadan ge\u00e7iyor. Kuruyemi\u015flerde, tohumlarda, bu\u011fday kepe\u011finde ve kabuklu ve \u00e7ekirdekli meyve ve sebzelerde bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcr lif ise suda \u00e7\u00f6z\u00fcnerek jel benzeri bir maddeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Meyvelerde, sebzelerde, yulafta, arpada ve nohut gibi baklagillerde var.<\/p>\n\n\n\n Yulaf ve arpada, kolesterol seviyelerini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kan\u0131tlanan ve beta-glukan ad\u0131 verilen \u00f6zel bir \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr lif t\u00fcr\u00fc bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n Bu lifler jel haline geldi\u011finde ba\u011f\u0131rsaktaki kolesterol a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin safra asitlerine ba\u011flanarak v\u00fccutta emilmelerini engelliyor.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcnde \u00fc\u00e7 gram beta-glukan t\u00fcketmenin kolesterol seviyelerini d\u00fc\u015f\u00fcrmeye yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fi s\u00f6yleniyor.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcr lifin \u00e7\u00f6z\u00fcnmez life k\u0131yasla kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrmede daha b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de, \u00e7o\u011fumuz g\u00fcnde \u00f6nerilen 30 gram\u0131 t\u00fcketmedi\u011fimiz i\u00e7in \u00e7e\u015fitli lifli g\u0131dalar t\u00fcketmek en iyisi.<\/p>\n\n\n\n Bitkisel stanol veya sterol\u00fc beslenmenize ekleyin<\/strong><\/p>\n\n\n\n Takviyeli s\u00fcr\u00fclebilir \u00fcr\u00fcnler ve yo\u011furtlar gibi bitkisel stanol ve sterol i\u00e7eren g\u0131dalar\u0131 beslenmenize dahil etmenin, y\u00fcksek kolesterol\u00fc olanlarda seviyeleri d\u00fc\u015f\u00fcrmeye yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n \u00c7al\u0131\u015fmalar, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir beslenmeyle birlikte g\u00fcnde 1,5 ila 2,4 gram bitkisel sterol\/stanol ile zenginle\u015ftirilmi\u015f g\u0131dalar\u0131n t\u00fcketilmesinin, \u201ck\u00f6t\u00fc\u201d kolesterol seviyelerini %7-10 oran\u0131nda azaltabilece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte, bunlar sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir beslenmenin veya kolesterol d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc ila\u00e7lar\u0131n yerini tutmuyor. Bu miktarlar da genel n\u00fcfusa de\u011fil, y\u00fcksek kolesterol\u00fc olanlara \u00f6neriliyor.<\/p>\n\n\n\n Yediklerinizi k\u0131s\u0131tlamak yerine, beslenmenizi inceleyip daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fi\u015fiklikler veya eklemeler yapmak daha faydal\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rne\u011fin, cips yerine kuruyemi\u015f at\u0131\u015ft\u0131rmak veya ana yemeklere ek lif i\u00e7in sebze de eklemek gibi.<\/p>\n\n\n\n Ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n di\u011fer y\u00f6nleri de kolesterol seviyelerini kontrol alt\u0131nda tutmak ad\u0131na ayn\u0131 derecede \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n Fiziksel anlamda aktif olmak, alkol\u00fc azaltmak ve sigaray\u0131 b\u0131rakmak gibi.<\/p>\n\n\n\n Baz\u0131lar\u0131n\u0131n kolesterol seviyelerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in ila\u00e7 kullanmas\u0131 da gerekebilir.<\/p>\n\n\n\n Fakat yine de tedaviyi desteklemek ve kalp rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 riskini azaltmak i\u00e7in genel anlamda beslenmelerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli olmas\u0131 \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\nBESLENMEN\u0130N \u00d6TES\u0130<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n