Sabahlar\u0131 yataktan kalkamama, alarm\u0131 defalarca erteleme ve g\u00fcn boyu s\u00fcren \u015fiddetli uyuklama hali (letarji), t\u0131bbi a\u00e7\u0131dan basit bir uyku eksikli\u011fi veya karakter zafiyeti de\u011fildir; v\u00fccudun h\u00fccresel veya n\u00f6rolojik d\u00fczeyde verdi\u011fi bir \u201cS.O.S.\u201d sinyalidir. H\u00fcrriyet Aile\u2019de yay\u0131mlanan g\u00fcncel klinik de\u011ferlendirmelere g\u00f6re, t\u0131p d\u00fcnyas\u0131nda G\u00fcnd\u00fcz A\u015f\u0131r\u0131 Uykululuk (EDS \u2013 Excessive Daytime Sleepiness) olarak tan\u0131mlanan bu durum, alt\u0131nda yatan patolojik sorunlar te\u015fhis edilip \u00e7\u00f6z\u00fclmeden sadece \u201cdaha erken yatarak\u201d tedavi edilemiyor.<\/p>\n\n\n\n
Uyku t\u0131bb\u0131 ve n\u00f6roloji uzmanlar\u0131, bedeni adeta yata\u011fa hapseden ve g\u00fcn i\u00e7indeki bili\u015fsel fonksiyonlar\u0131 \u00e7\u00f6kerten bu kronik uyuklama halinin arkas\u0131ndaki 5 kritik klinik alarm\u0131 \u015fu \u015fekilde s\u0131ral\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n
Uyku s\u0131ras\u0131nda \u00fcst solunum yolunun tekrarlayan \u015fekilde t\u0131kanmas\u0131, beyne giden oksijenin kesilmesine (hipoksi) neden olur. Bu durum, beyni hayatta kalabilmek i\u00e7in gece boyunca y\u00fczlerce kez \u201cmikro uyan\u0131\u015flara\u201d zorlar. Derin uykuya (REM) ge\u00e7emeyen hasta, yatakta 10 saat kalsa bile sabahlar\u0131 dayak yemi\u015f gibi kalkar ve g\u00fcn boyu n\u00f6rolojik bir sersemlik ya\u015far.<\/p>\n\n\n\n
Tiroid bezinin yeterli hormon (T3 ve T4) \u00fcretememesi, v\u00fccudun bazal metabolizma h\u0131z\u0131n\u0131 dramatik bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Hipotiroidi hastalar\u0131nda h\u00fccresel enerji \u00fcretimi yava\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, beyin s\u00fcrekli bir \u201ck\u0131\u015f uykusu\u201d moduna ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu metabolik yava\u015flama, g\u00fcn ortas\u0131nda aniden bast\u0131ran uyku krizlerinin en yayg\u0131n nedenidir.<\/p>\n\n\n\n
Kanda dokulara oksijen ta\u015f\u0131yan hemoglobin miktar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi (\u00f6zellikle Demir Eksikli\u011fi Anemisi ve B12 Vitamini Eksikli\u011fi ), kaslar\u0131n ve merkezi sinir sisteminin kronik olarak \u201coksijensiz ve enerjisiz\u201d kalmas\u0131na yol a\u00e7ar. H\u00fccreler yeterli oksijeni bulamad\u0131\u011f\u0131nda, v\u00fccut kendini korumaya alarak fiziksel aktiviteyi durdurmak ister ve bitmek bilmeyen bir uyuklama ihtiyac\u0131 do\u011furur.<\/p>\n\n\n\n
Narkolepsi, beynin uyku-uyan\u0131kl\u0131k d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc kontrol etme yetene\u011fini kaybetti\u011fi kronik bir n\u00f6rolojik hastal\u0131kt\u0131r. Beyindeki Hipokretin (Oreksin) ad\u0131 verilen n\u00f6rotransmitterin eksikli\u011finden kaynaklanan bu tabloda, hasta g\u00fcn ortas\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken veya araba kullan\u0131rken aniden ve engellenemez bir \u015fekilde REM uykusuna dalar.<\/p>\n\n\n\n
Psikiyatrik klinik tablolarda, \u00f6zellikle Atipik Depresyon vakalar\u0131nda uykusuzluk (insomnia) yerine \u201ca\u015f\u0131r\u0131 uyuma\u201d (hipersomni) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kortizol ve melatonin hormonlar\u0131n\u0131n (sirkadiyen ritim) ters orant\u0131l\u0131 salg\u0131lanmas\u0131 veya stresin yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik ka\u00e7\u0131\u015f mekanizmas\u0131, hastay\u0131 yataktan \u00e7\u0131kamaz hale getiren psikosomatik bir fel\u00e7 hali yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Uzmanlar, bu \u201cs\u00fcrekli uyuklama\u201d semptomlar\u0131n\u0131n iki haftadan uzun s\u00fcrmesi durumunda kahve veya enerji i\u00e7ecekleriyle ge\u00e7i\u015ftirmek yerine; mutlaka bir uyku poliklini\u011fine (polisomnografi testi i\u00e7in) veya dahiliye uzman\u0131na ba\u015fvurulmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n