Havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131yla birlikte a\u00e7\u0131k havada ge\u00e7irilen s\u00fcre artarken, kene vakalar\u0131 da yeniden g\u00fcndeme geliyor. Piknik alanlar\u0131, bah\u00e7eler, tarlalar, ba\u011flar, ormanl\u0131k b\u00f6lgeler, yaylalar ve hayvanlar\u0131n bulundu\u011fu a\u00e7\u0131k alanlar bu a\u00e7\u0131dan daha dikkatli olunmas\u0131 gereken yerler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Keneler \u00e7o\u011fu zaman fark edilmesi zor canl\u0131lar. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck boyuttaki keneler, ciltteki bir leke ya da kabuk gibi g\u00f6r\u00fclebiliyor. Bu nedenle riskli bir alandan d\u00f6nd\u00fckten sonra yaln\u0131zca \u201cbir \u015fey hissetmedim\u201d demek yeterli olmuyor.<\/p>\n\n\n\n
Kene \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 her zaman hastal\u0131k anlam\u0131na gelmez. Ancak cilde tutunan bir kene, ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mikroorganizmalar\u0131 kan emme s\u0131ras\u0131nda insana bula\u015ft\u0131rabilir. Bu y\u00fczden kene fark edildi\u011finde \u201ckendili\u011finden d\u00fc\u015fer\u201d diye beklemek yerine do\u011fru ad\u0131mlar\u0131 izlemek b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclkemizde kene denildi\u011finde \u00f6zellikle K\u0131r\u0131m Kongo Kanamal\u0131 Ate\u015fi riski akla geliyor. Her kene bu hastal\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131maz ve her temas hastal\u0131kla sonu\u00e7lanmaz. Ancak bu ihtimal, kene temas\u0131n\u0131 hafife almamak i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n
Kene tutunmas\u0131 sonras\u0131 yap\u0131lacak en \u00f6nemli \u015feylerden biri, gereksiz pani\u011fe kap\u0131lmadan h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru m\u00fcdahale etmektir. Kenenin \u00fczerine kolonya d\u00f6kmek, sigara ya da kibritle yakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, ya\u011f veya vazelin s\u00fcrmek gibi y\u00f6ntemler g\u00fcvenli kabul edilmez. Bu uygulamalar hem zaman kaybettirebilir hem de kenenin cilde daha fazla salg\u0131 b\u0131rakmas\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu nedenle do\u011fru yakla\u015f\u0131m nettir: Kene g\u00f6r\u00fcl\u00fcr g\u00f6r\u00fclmez uygun \u015fekilde \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131, temas edilen b\u00f6lge temizlenmeli ve sonraki g\u00fcnlerde v\u00fccuttaki belirtiler dikkatle takip edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Cildinizde k\u00fc\u00e7\u00fck, koyu renkli bir canl\u0131 fark etti\u011finizde ilk yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey bunun ger\u00e7ekten kene olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cilde tutunup tutunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamakt\u0131r. E\u011fer kene cilt \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyorsa, hen\u00fcz kan emmek i\u00e7in uygun bir yer ar\u0131yor olabilir. Bu durumda hemen uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve v\u00fccudun di\u011fer b\u00f6lgeleri de kontrol edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
E\u011fer kene cilde yap\u0131\u015fm\u0131\u015fsa daha dikkatli davranmak gerekir. Kenenin \u015fi\u015fkin olup olmad\u0131\u011f\u0131 fikir verebilir. Yeni tutunmu\u015f bir kene daha k\u00fc\u00e7\u00fck ve yass\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Kan emdik\u00e7e g\u00f6vdesi b\u00fcy\u00fcr, dolgunla\u015f\u0131r ve daha belirgin hale gelir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak kenenin ne kadar s\u00fcredir ciltte oldu\u011funu yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne bakarak kesin s\u00f6ylemek her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu y\u00fczden en g\u00fcvenli yakla\u015f\u0131m, cilde tutunmu\u015f kenenin fark edilir edilmez \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kenenin nerede ve ne zaman v\u00fccuda tutunmu\u015f olabilece\u011fini hat\u0131rlamak da \u00f6nemlidir. O g\u00fcn pikni\u011fe gidildiyse, bah\u00e7ede \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131ysa, tarlada bulunulduysa, otluk ya da \u00e7al\u0131l\u0131k alandan ge\u00e7ildiyse veya hayvanlarla temas edildiyse bu bilgiler not edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Kenenin bulundu\u011fu v\u00fccut b\u00f6lgesi de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Keneler sa\u00e7 dipleri, kulak arkas\u0131, koltuk alt\u0131, kas\u0131k, bel \u00e7evresi, diz arkas\u0131 ve ayak bile\u011fi gibi zor fark edilen yerlere tutunabilir. \u00c7ocuklarda boyun, kulak arkas\u0131 ve sa\u00e7l\u0131 deri \u00f6zellikle kontrol edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Riskli bir alandan d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde k\u0131yafetlerin \u00e7\u0131kar\u0131larak v\u00fccudun ba\u015ftan aya\u011fa kontrol edilmesi gerekir. A\u00e7\u0131k renkli k\u0131yafetler kenenin daha kolay fark edilmesini sa\u011flar. Uzun kollu giysi giymek ve pantolon pa\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00e7orap i\u00e7ine almak da basit ama etkili \u00f6nlemler aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
HIZLI VE D\u0130KKATL\u0130 \u00c7IKARIN En do\u011fru y\u00f6ntem, ince u\u00e7lu bir c\u0131mb\u0131z ya da kene \u00e7\u0131karma aparat\u0131 kullanmakt\u0131r. Kene \u00e7\u0131plak elle tutulmamal\u0131d\u0131r. Eldiven, bez, pe\u00e7ete ya da po\u015fet gibi bir bariyer kullan\u0131labilir. C\u0131mb\u0131zla kene deriye en yak\u0131n yerinden kavranmal\u0131 ve d\u00fcz, sabit, kontroll\u00fc bir hareketle yukar\u0131 do\u011fru \u00e7ekilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Burada ama\u00e7 kenenin g\u00f6vdesini s\u0131kmak de\u011fil, cilde tutundu\u011fu noktadan \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Kenenin karn\u0131n\u0131 s\u0131kmak, ezmek ya da par\u00e7alamak sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. Bu s\u0131rada kenenin v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131yla temas riski artabilir.<\/p>\n\n\n\n Kene \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rken d\u00f6nd\u00fcrmek, ani hareketlerle koparmaya \u00e7al\u0131\u015fmak ya da t\u0131rnakla kaz\u0131mak do\u011fru de\u011fildir. Kenenin tek par\u00e7a halinde ve kontroll\u00fc bi\u00e7imde \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hedeflenmelidir. E\u011fer a\u011f\u0131z k\u0131sm\u0131 ya da k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7a ciltte kalm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, b\u00f6lgeyi i\u011fneyle oymak yerine sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurmak daha g\u00fcvenlidir.<\/p>\n\n\n\n Kene \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra \u0131s\u0131r\u0131lan b\u00f6lge uygun bir antiseptikle temizlenebilir. Ard\u0131ndan eller sabun ve suyla iyice y\u0131kanmal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131lan c\u0131mb\u0131z ya da aparat da temizlenmeli veya g\u00fcvenli \u015fekilde saklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n En s\u0131k yap\u0131lan yanl\u0131\u015flardan biri, kenenin \u00fczerine kolonya, alkol, ya\u011f, vazelin, krem ya da kimyasal madde d\u00f6kmektir. S\u0131cak cisimle yakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak da tehlikelidir. Bu y\u00f6ntemler kenenin daha kolay \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 gibi riski art\u0131rabilir.<\/p>\n\n\n\n FOTO\u011eRAF \u00c7EK\u0130N YA DA KAPALI B\u0130R PO\u015eETTE SAKLAYIN<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kene \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra hemen ezilip at\u0131lmamal\u0131d\u0131r. M\u00fcmk\u00fcnse kenenin foto\u011fraf\u0131 \u00e7ekilmeli ya da a\u011fz\u0131 kapanan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kap, po\u015fet veya bant i\u00e7inde saklanmal\u0131d\u0131r. Bu, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 halinde de\u011ferlendirmeye yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n Foto\u011fraf \u00e7ekilecekse kene a\u00e7\u0131k renkli bir zemin \u00fczerine konulmal\u0131 ve net \u015fekilde g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmelidir. Kenenin genel \u015fekli, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve m\u00fcmk\u00fcnse \u00f6n k\u0131sm\u0131 se\u00e7ilebilir olmal\u0131d\u0131r. \u00c7ok uzaktan ya da bulan\u0131k \u00e7ekilen foto\u011fraflar \u00e7o\u011fu zaman yeterli bilgi vermez.<\/p>\n\n\n\n Kenenin saklanmas\u0131, mutlaka hastal\u0131k bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Ancak t\u00fcr\u00fcn, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn ve \u015fi\u015fkinlik durumunun de\u011ferlendirilmesi, riskin anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilir. Kene kapal\u0131 bir kapta tutulmal\u0131 ve \u00e7\u0131plak elle temas edilmemelidir.<\/p>\n\n\n\n Kene kesinlikle parmakla ezilmemelidir. Ezme s\u0131ras\u0131nda kenenin v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131yla temas etmek gereksiz risk yaratabilir. At\u0131lacaksa kapal\u0131 \u015fekilde \u00e7\u00f6pe at\u0131lmal\u0131 ya da g\u00fcvenli bi\u00e7imde imha edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Kenenin test ettirilmesi ise her zaman kesin bir cevap vermez. Bir kenenin hastal\u0131k etkeni ta\u015f\u0131mas\u0131, bu etkenin mutlaka ki\u015fiye bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Ayn\u0131 \u015fekilde kene test edilmedi diye belirtiler de g\u00f6rmezden gelinmemelidir.<\/p>\n\n\n\n As\u0131l \u00f6nemli olan, temas sonras\u0131 ki\u015finin kendisini takip etmesidir. Kene \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra ilk g\u00fcnlerde her \u015fey normal g\u00f6r\u00fcnse bile ate\u015f, halsizlik, kas a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, bulant\u0131, kusma, ishal ya da kanama bulgular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatli olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n DOKTORUNUZA HABER VER\u0130N Yak\u0131n zamanda kene temas\u0131 oldu\u011funu doktora a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ate\u015f, halsizlik, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ve kas a\u011fr\u0131s\u0131 gibi \u015fik\u00e2yetler ilk bak\u0131\u015fta basit bir enfeksiyon, s\u0131cak \u00e7arpmas\u0131 ya da yorgunluk san\u0131labilir. Kene temas\u0131 bilgisi, doktorun de\u011ferlendirmesini de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n\n\n\n Geli\u015fig\u00fczel antibiyotik kullanmak ya da \u201c\u00f6nlem olsun\u201d diye ila\u00e7 almak do\u011fru de\u011fildir. Kene \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 sonras\u0131 hangi tedavinin gerekip gerekmedi\u011fine hekim karar vermelidir.<\/p>\n\n\n\n Kene temas\u0131ndan sonra \u00f6zellikle 10 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre\u00e7 dikkatle izlenmelidir. Ate\u015f, belirgin halsizlik, yayg\u0131n kas ve eklem a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, bulant\u0131, kusma veya ishal gibi \u015fik\u00e2yetler dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Burun kanamas\u0131, di\u015f eti kanamas\u0131, ciltte morarma, idrarda ya da d\u0131\u015fk\u0131da kan gibi bulgular varsa zaman kaybetmeden sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa gidilmelidir.<\/p>\n\n\n\n Is\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede hafif k\u0131zar\u0131kl\u0131k g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak k\u0131zar\u0131kl\u0131k giderek b\u00fcy\u00fcyorsa, halka \u015feklinde yay\u0131l\u0131yorsa, a\u011fr\u0131, \u015fi\u015flik, ak\u0131nt\u0131 ya da belirgin enfeksiyon g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olu\u015fuyorsa t\u0131bbi de\u011ferlendirme gerekir.<\/p>\n\n\n\n Unutulmamas\u0131 gereken nokta \u015fudur:<\/strong> Kene \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 her zaman hastal\u0131k anlam\u0131na gelmez, ancak ihmal edilecek bir durum da de\u011fildir. Keneyi fark etmek, do\u011fru \u015fekilde \u00e7\u0131karmak ve belirtileri takip etmek, riski azaltan en \u00f6nemli \u00fc\u00e7 ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>
Cilde tutunmu\u015f bir kene varsa beklemek do\u011fru de\u011fildir. Kenenin v\u00fccutta kalma s\u00fcresi uzad\u0131k\u00e7a, e\u011fer hastal\u0131k etkeni ta\u015f\u0131yorsa bula\u015ft\u0131rma ihtimali de artabilir. Bu nedenle kene m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>
Kene \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra her durumda pani\u011fe kap\u0131lmak gerekmez. Ancak baz\u0131 durumlarda sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa dan\u0131\u015fmak do\u011fru olur. Kene uzun s\u00fcre v\u00fccutta kalm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, \u00e7ok \u015fi\u015fkinse, tam \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131ysa ya da \u0131s\u0131r\u0131lan ki\u015fi \u00e7ocuk, ya\u015fl\u0131, hamile veya ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 zay\u0131f biriyse t\u0131bbi g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n