{"id":10277,"date":"2026-04-25T23:08:51","date_gmt":"2026-04-25T20:08:51","guid":{"rendered":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/?p=10277"},"modified":"2026-04-25T23:08:52","modified_gmt":"2026-04-25T20:08:52","slug":"bilim-dunyasinda-devrim-aksolotllarin-sirri-cozuldu-insanlarda-uzuv-yenilenmesi-mumkun-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/2026\/04\/25\/bilim-dunyasinda-devrim-aksolotllarin-sirri-cozuldu-insanlarda-uzuv-yenilenmesi-mumkun-mu\/","title":{"rendered":"Bilim d\u00fcnyas\u0131nda devrim: Aksolotllar\u0131n s\u0131rr\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc, insanlarda uzuv yenilenmesi m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0131p d\u00fcnyas\u0131, on y\u0131llard\u0131r bilim kurgu filmlerine konu olan &#8220;kaybedilen uzuvlar\u0131n yeniden kazan\u0131lmas\u0131&#8221; senaryosunu ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar yak\u0131n. Meksika\u2019n\u0131n egzotik sular\u0131nda ya\u015fayan ve biyolojik olarak &#8220;asla b\u00fcy\u00fcmemesiyle&#8221; tan\u0131nan aksolotl semenderleri, bilim insanlar\u0131na ilham kayna\u011f\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wake Forest \u00dcniversitesi liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yay\u0131mlanan yeni bir ara\u015ft\u0131rma; aksolotl, zebra bal\u0131\u011f\u0131 ve farelerde ortak olan bir &#8220;yenilenme kodunu&#8221; saptad\u0131. Bu ke\u015fif, her y\u0131l d\u00fcnya genelinde \u00e7e\u015fitli nedenlerle uzuvlar\u0131n\u0131 kaybeden bir milyondan fazla insan i\u00e7in umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">HAYVANLAR ALEM\u0130N\u0130N PETER PAN\u2019I: AKSOLOTL VE REJENERASYON MUC\u0130ZES\u0130<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aksolotllar, biyoloji d\u00fcnyas\u0131nda &#8220;ebedi \u00e7ocuk&#8221; olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Ya\u015fam d\u00f6ng\u00fclerini ba\u015fkala\u015f\u0131m ge\u00e7irmeden, yani bir iriba\u015f formunda tamamlayan bu canl\u0131lar, sadece bu \u00f6zellikleriyle de\u011fil, kafa kar\u0131\u015ft\u0131ran yenilenme yetenekleriyle de \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bir aksolotl, kopan bir baca\u011f\u0131n\u0131, kuyru\u011funu ve hatta kalp veya beyin dokusunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 hi\u00e7bir iz kalmadan tamamen yeniden in\u015fa edebiliyor. Bilim insanlar\u0131, bu &#8220;yalanc\u0131 \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck&#8221; yetene\u011finin arkas\u0131ndaki s\u0131rr\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in aksolotlu, benzer yeteneklere sahip zebra bal\u0131klar\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 yenilenme kapasitesi olan farelerle k\u0131yaslad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/media.cumhuriyet.com.tr\/Archive\/a4ddc6e5-1ca5-4566-a9d5-f8ab88f36dad.jpg\" alt=\"Image\"\/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">ORTAK GENET\u0130K KOD KE\u015eFED\u0130LD\u0130: SP6 VE SP8 GENLER\u0130N\u0130N G\u00dcC\u00dc<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dc\u00e7 farkl\u0131 laboratuvar\u0131n ortakla\u015fa y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma, rejenerasyon s\u00fcrecinde &#8220;evrensel&#8221; bir genetik program\u0131n devreye girdi\u011fini kan\u0131tlad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, her \u00fc\u00e7 t\u00fcrde de cildin yenilenmesi s\u0131ras\u0131nda &#8220;SP6&#8221; ve &#8220;SP8&#8221; ad\u0131 verilen iki \u00f6zel genin aktif hale geldi\u011fini saptad\u0131. Gen d\u00fczenleme teknikleri kullan\u0131larak yap\u0131lan deneylerde, aksolotllardan SP8 geni \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, canl\u0131n\u0131n uzuv kemiklerini yeniden olu\u015fturamad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Benzer bir sonucun farelerde de g\u00f6zlemlenmesi, bu genlerin memelilerde de yenilenme potansiyelini tetikleyebilece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">GEN TERAP\u0130S\u0130 \u0130LE YEN\u0130 B\u0130R D\u00d6NEM: FARELERDE KEM\u0130K B\u00dcY\u00dcMES\u0130 SA\u011eLANDI<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ara\u015ft\u0131rma ekibi, elde edilen bulgular\u0131 bir ad\u0131m ileri ta\u015f\u0131yarak zebra bal\u0131klar\u0131ndan elde edilen bir &#8220;yenilenme art\u0131r\u0131c\u0131&#8221; ile deneysel bir gen terapisi geli\u015ftirdi. Fareler \u00fczerinde test edilen ve &#8220;FGF8&#8221; olarak bilinen bir molek\u00fcl\u00fc i\u00e7eren bu terapi, eksik genlerin i\u015flevini dengeleyerek kemiklerin yeniden b\u00fcy\u00fcmesini tetikledi. Uzmanlar, biyo-m\u00fchendislik iskeleleri ve k\u00f6k h\u00fccre tedavileriyle birle\u015ftirilebilecek bu genetik yakla\u015f\u0131m\u0131n, gelecekte insanlarda uzuv kayb\u0131 sonras\u0131 fonksiyonel dokular\u0131n geri kazan\u0131lmas\u0131nda multidisipliner bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kaynak ve G\u00f6rseller: <a href=\"https:\/\/www.cumhuriyet.com.tr\/yasam\/bilim-dunyasinda-devrim-aksolotllarin-sirri-cozuldu-insanlarda-uzuv-yenilenmesi-mumkun-mu-2498353\">Cumhuriyet Gazetesi<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fcncellenme Tarihi: <\/strong>Nisan 25, 2026 23:08<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bilim insanlar\u0131, do\u011fan\u0131n &#8216;Peter Pan&#8217;\u0131 olarak bilinen ve asla ya\u015flanmayan aksolotllar\u0131n genetik kodlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zerek t\u0131p tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7t\u0131. Fareler ve zebra bal\u0131klar\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen ortak \u00e7al\u0131\u015fma, insanlarda kopan uzuvlar\u0131n yeniden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 hayalini ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek evrensel bir genetik mekanizmay\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131.","protected":false},"author":1,"featured_media":10278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"csco_display_header_overlay":false,"csco_singular_sidebar":"","csco_page_header_type":"","csco_page_load_nextpost":"","csco_post_video_location":[],"csco_post_video_location_hash":"","csco_post_video_url":"","csco_post_video_bg_start_time":0,"csco_post_video_bg_end_time":0,"footnotes":""},"categories":[1,16],"tags":[],"class_list":["post-10277","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-genel","category-yasam","cs-entry","cs-video-wrap"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10277"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10279,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10277\/revisions\/10279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neoberidhaber.kahveciyazilim.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}